အယ်နီညိုရာသီဥတုကို ရင်ဆိုင်ရန် ပြင်ဆင်နေသည့် အာဆီယံ နိုင်ငံအချို့၏ ဝယ်လိုအား ကမ်းလှမ်းချက်များကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေး ထုတ်ကုန်များဖြစ်သော သကြား ၊ ပြောင်း ၊နှမ်း ဈေးကွက် ပြန်လည်ဦးမော့လာပါတယ်။

1. ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ သွင်းကုန်အခွန်သက်သာခွင့်ကြောင့် တင်ပို့ရောင်းချရေး တိုးမြှင့်မည့် သကြား၊
2. ထိုင်း၊ တရုတ်၊ ဗီယကိနမ်နိုင်ငံတို့နှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ ရေးထိုးနိုင်ခဲ့သော ပြောင်း
3. တရုတ်နိုင်ငံမှဝယ်လိုအားရှိနေသောနှမ်းတို့က လက်တလော ပြည်တွင်းဈေးကွက်မှာ ဈေးအတက်ဘက်ကို ဦးတည်နေပါတယ်။

သကြားဈေးကွက်

• နိုင်ငံတကာဈေးကွက်တွင် သကြားဈေးမြင့်တက်ချိန် နိုင်ငံအတွင်း သကြားလက်ကျန်နည်းနေခြင်းကြောင့် ပြည်တွင်း သကြားဈေးနှုန်းပါအနည်းငယ် လိုက်ပါမြင့်တက်လာပါတယ်။
• ထိုကြောင့် ရန်ကုန်ဈေးကွက်မှာ သကြားတစ်ပိဿာကို ၃၈၇၀ ကျပ်မှ ၃၉၀၀ ကျပ်ဈေးပေါက်လာနေပြီး လက်လီဈေးကွက်မှာ ၅၀၀၀ ကျပ်အထိ ရှိနေပါတယ်။
• မြန်မာ့သကြားကို ဝယ်ယူဖို့ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံက ကုမ္ပဏီတွေက ထပ်မံကမ်းလှမ်းတာတွေရှိလာလို့ ဒီနှစ်မှာ ပြည်ပကို သကြားတင်ပို့မှုအပိုင်း အရင်နှစ်ကထက်ပိုတိုးပြီး ပို့ဆောင်ဖို့ မျှော်မှန်းထားပါတယ်။
• ပြည်ပကို သကြားတင်ပို့မှု မြင့်တက်လာမှုနဲ့အတူ မြန်မာ့သကြားဈေးကလည်း အများကြီးကျဆင်းနိုင်ဖွယ်မရှိသလို ထပ်မံမြင့်တက်လာနိုင်ဖွယ်လည်းမရှိကြောင်း ၊ ပြည်ပတင်ပို့ရာမှာလည်း ပြည်တွင်းစားသုံးမှုဖူလုံပြီး ပိုလျှံသည့် ပမာဏကိုသာတင်ပို့တာဖြစ်လို့ ပြည်တွင်း လိုအက်ချက်လည်းပြည်မီမှာ ဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။
• မြန်မာ့သကြားဈေးကွက်ဟာ ကမ္ဘာ့သကြားဈေးအတက်အကျနဲ့ ပြည်တွင်း သကြားလက်ကျန်အနည်းအများအပေါ်မူတည်ပြီးသာ ဈေးနူန်း အပြောင်းအလဲရှိနေတာဖြစ်ပါတယ်။

ပြောင်းဆံဈေးကွက်

• မြန်မာ့ပြောင်းဆံဈေးနူန်းက ပို့ကုန်ရငွေ ၃၅ ရာခိုင်နူန်းကိုသာ ဗဟိုဘဏ်သတ်မှတ်ငွေလဲနူန်း ၂၁၀၀ ရာနဲ့ လဲလှယ်ဖို့ ဖြေလျှော့မှုအပြီးမှာ ဈေးပြန်တက်လာပါတယ်။
• ထိုကြောင့်အရင်က ပြောင်းဆံတစ်ပိဿာကို  ၁၀၅၀ မှ ၁၀၇၀ ဈေးတန်းရှိရာကနေ လက်ရှိရန်ကုန်ဘုရင့်နောင်ဈေးကွက်မှာ ပြောင်းဆံတစ်ပိဿာကို ၁၁၀၀ မှ ၁၁၂၀ ကျပ် ဈေးပေါက်လာပြီး ဈေးတက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။
• ဗဟိုဘဏ်ဖြေလျှော့မှုအပြီးမှာ မြန်မာနိုင်ငံပြောင်းလုပ်ငန်းရှင်တွေအသင်းနဲ့ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း၊ တရုတ်က ကုမ္ပဏီ ၇ ခုအကြား ပြောင်းတန်ချိန် ၇ သိန်းတင်ပို့ဖို့လည်း MOU ရေးထိုးခဲ့ပါတယ်။
• နှစ်စဉ်ပြောင်းဈေးကွက်အခြေအနေအရ ဒီဇင်ဘာလကုန်နှစ်ဆန်းပိုင်းအချိန်ဟာ ပြောင်းဈေးကွက် လှုပ်ခတ်လေ့ရှိတာကြောင့် မကြာခင် ပြောင်းဈေးကွက်က ထပ်ပြီးတက်လာနိုင်တယ်လို့ ပြောင်းကုန်သည်တွေကသုံးသပ်ပါတယ်။
• ဗဟိုဘဏ်ကသာ ပို့ကုန်ရငွေအပေါ် ၃၅ % ၆၅ % စနစ်ကိုသာ ပယ်ဖျက်ပြီး လွတ်လပ်စွာ ရောင်းဝယ်ခွင့်ပြုလျှင် ပြောင်းဆံဈေးကွက်ကို ပိုပြီးတက်လာနိုင်သလို ထိုင်းကို ပြောင်းတင်ပို့မယ့် အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်ကာလဖြစ်တဲ့ ဖေဖော်ဝါရီမှာ မြဝတီ လမ်းကြောင်းပြန်ပွင့်ပြီး နယ်စပ်လမ်းကြောင်းကနေ တင်ပို့နိုင်မယ်ဆိုရင် ပြောင်းဈေးက အမြင့်ဆုံးကို ပြန်ရောက်လာနိုင်မယ်လို့ သုံးသပ်ကြပါတယ်။
•  နယ်စပ်လမ်းကြောင်းကသာ တင်ပို့ခွင့်မရရှိပါက ပင်လယ်ရေကြောင်းတစ်ခုတည်းကပဲ တင်ပို့နိုင်မှာဖြစ်လို့ ပြောင်းဈေးကွက်က စောင့်ကြည်ရမယ့်အခြေအနေဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းမှာတော့ ပြောင်းဆံတစ်ပိဿာကို ၉၀၀ ကျော်၊ ရှမ်းမြောက် မှာတော့တစ်ပိဿာကို ၇၀၀ ကျော်သာဈေးပေါက်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

နှမ်းဈေးကွက်

• ပြည်တွင်းနှမ်းမျိုးစုံဈေးကွက်မှာ နှမ်းနက်စမုံနက်၊  နှမ်းဖြူရိုးရိုးနဲ့  နှမ်းညိုက ဈေးတက်လာပြီး နှမ်းဖြူ ဂျပန်ကတော့ ဈေးတန်းငြိမ်နေတယ်လို့ ကုန်စည်ဒိုင်တွေကသိရ တယ်။
• နှမ်းဖြူကိုလည်း တရုတ်က အခွံချွတ်လုပ်ကိုင်သူတွေက ဝယ်ယူမှုရှိတာကြောင့် ဈေးတန်းကထပ်တက်လာတာဖြစ်တယ်လို့ ကုန်သည်အချို့ကပြောပါတယ်။
• နှမ်းနက်စမုံကို တရုတ်ဝယ်လက်တွေက ဝယ်ယူရှိပေမယ့် လတ်တလောမှာ အရည်အသွေး၊ အရောင်၊ အက်ဆစ်လွတ်တဲ့နှမ်းကိုသာ ရွေးချယ်ပြီး ဝယ်ယူနေတဲ့အပြင် ဈေးချဝယ်ယူလာတာကြောင့် ဈေးပြန်ကျလာတာဖြစ်ပါ တယ်။
• မန္တလေးဈေးကွက်မှာ  နှမ်းစမုံနက် ၄၅ ပိဿာ တစ်အိတ်ကို  ၃၆၅၀၀၀ ကျပ်၊ နှမ်းဖြူရိုးရိုးကတော့ ၄၅ ပိဿာ တစ်အိတ်ကို ၃၄၀၀၀၀ ကျပ် ၊ နှမ်းညိုက ၂၈၀၀၀၀ ကျပ် ဈေးဖြစ်လာလို့ တစ်အိတ်ကို ၅၀၀၀ ကျပ်စီပြန်တက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။ နှမ်းဖြူဂျပန်ကတော့ တစ်အိတ်ကို ၃၆၀၀၀၀ မှ ၃၆၅၀၀၀ ကျပ်နဲ့ အရင်ဈေးတန်းမှာပဲ ငြိမ်နေပါတယ်။
• နှမ်းကို တရုတ်ဘက်ကိုတင်ပို့မှုအနေနဲ့ တာချီလိတ်ကနေတဆင့် တရုတ်ဘက်ကို နယ်စပ်လမ်းကြောင်းကနေသာ  တင်ပို့နေကြတာဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။
• လက်ရှိမှာ မိုးနှမ်းအသစ်တွေက အညာဘက်ကနေသာ ဝင်ရောက်မှုရှိနေတာဖြစ်ပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခြေအနေတွေကြောင့် မန္တလေးဈေးကွက်ကို ဝင်ရောက်မှုနည်းနေတဲ့အတွက် ဈေးတန်းကတက်မယ့် အလားအလာရှိတယ်လို့ ကုန်သည်တွေက ခန့်မှန်းထားကြပါတယ်။

ဆောင်းပါးများ/သတင်းများ ပြန်လည်ကူးယူဖော်ပြလိုပါက "အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်" ဟုထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။