အကယ်​၍ခင်​ဗျားကို တစ်​စုံတစ်​​ယောက်​က ရာသီဥတု​တွေ​ဖောက်​ပြန်​​​နေတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ဟာ ရယ်​စရာ​ကောင်​းလှတဲ့ လိမ်​လည်​ လှည်​့ဖြားမှု တစ်ခုသာ ဖြစ်​တယ်​လို့ ​ပြောလာခဲ့ရင်​ ဒီဓာတ်​ပုံ​တွေကို ပြဖြစ်​​အောင်​ ပြလိုက်​ပါ။

​လော​လောလတ်​လတ်​ ရိုက်​ထားတဲ့ ကမ္ဘာကြီး​ပေါ်က ​ရေကန်​​တွေ၊ ကျွန်​းစု​တွေ၊ သန္တာ​ကျောက်​တန်​း​တွေရဲ့ဓာတ်​ပုံ​တွေကို လွန်​ခဲ့​တဲ့နှစ်​​ပေါင်​း၂၀က ရိုက်​ခဲ့​တဲ့ဓာတ်​ပုံ​တွေနဲ့ ယှဉ်​ကြည်​့လိုက်​ရင်​ ရာသီဥတု​တွေ​ဖောက်​ပြန်​ကုန်​ပြီဆိုတာ အင်​မတန်​မှ သိသာထင်​ရှားပါတယ်။

တစ်​ချို့ကိစ္စ​တွေဆိုရင်​ ဆယ်​စုနှစ်​တစ်​စုအတွင်​း ဖြစ်​ပျက်​ကုန်​တာပါ။ အိုဇုံလွှာ​ပေါက်​ခြင်​းနဲ့ ကမ္ဘာ့ဝင်​ရိုးစွန်​း​ဒေသ​တွေက ​ရေခဲ​တောင်​​တွေအရည်​​ပျော်​ခြင်​းတို့ အဆက်​မပြတ် ​ဖြစ်​ပွား​နေတာ​ကြောင်​့ ရာသီဥတုပုံစံ​တွေကို က​မောက်​ကမ ဖြစ်​​စေပြီး အလွန်​လျင်​မြန်​ဆိုးရွားတဲ့ ပင်​လယ်​​ရေပြင်​မြင်​့တက်​မှုတို့ ဖြစ်​​နေရပါတယ်​။ အမျိုးသား​လေ​ကြောင်​းနဲ့အာကာသထိန်​းသိမ်​း​ရေးအဖွဲ့(NASA)နာဆာက​တော့ ​နောင်​လာမယ်​့ရာစုနှစ်​ထဲမှာ ကမ္ဘာ့ပင်​လယ်​​ရေမျက်​နှာပြင်​ဟာ ၃​ပေထက်​ပိုပြီးမြင်​့တက်​​တော့မယ်​လို့ ​ထုတ်​ပြန်​ထားပါတယ်​။

ပုံ( ၁) ဒါက​တော့ ပနားမားကျွန်​းဆွယ်​ထဲက ဆန်​ပလက်​စ်​ကျွန်​းကို ၂၀၀၂နဲ့၂၀၁၄မှာ မြင်​​တွေ့ရပုံပါ။

ပုံ (၂) ၁၉၈၀နဲ့၂၀၁၂မှာ မြင်​​တွေ့ရတဲ့ အာတိတ်​​ဒေသက​ရေခဲပြင်​​တွေဖြစ်​ပါတယ်​။

ပုံ (၃) ကယ်​လီဖိုးနီးယားပြည်​နယ်​၊ ​အော်​ရိုဗယ်​လီ​ရေကန်​ကို ခက်​ခက်​ခဲခဲဖြတ်​ပြီး ​ဆောက်​လုပ်​ထားတဲ့ တံတားကို ၂၀၁၁မှာ မြင်​​တွေ့ရပုံ(လက်​ဝဲဖက်​)နဲ့ ၂၀၁၄မှာမြင်​​တွေ့ပုံ(လက်​ယာဖက်​)တို့ ဖြစ်​ပါသည်​။ အဆိုပါ​ရေကန်​သည်​ ပုံမှန်​မဟုတ်​​သောမိုး​ခေါင်​​ရေရှားခြင်​းကိုကြုံ​တွေ့ရပြီး​နောက်​ပိုင်​း​တွင်​ အခုလို​ဆိုးရွားစွာ ပြောင်​းလဲသွားရခြင်​းဖြစ်​သည်​။

ပုံ(၄) အယ်​ရယ်​ပင်​လယ်​ကို ၁၉၈၉နဲ့၂၀၁၄မှာ မြင်​​တွေ့ရပုံပဲဖြစ်​ပါတယ်​။

(၅) ၂၀၀၂တွင်​ အ​ရောင်​​​​မွဲ​ခြောက်​သွား​သော အကြီးကျယ်​ဆုံးသန္တာ​ကျောက်​တန်​းပုံ

ကမ္ဘာကြီးပူ​နွေးလာခြင်​းဖြစ်​စဉ်​ကို ​ပိုပြီးသက်​​သေပြဖို့အတွက်​ အ​မေရိကန်​နိုင်​ငံ ပထဝီအ​နေအထားဆိုင်​ရာစစ်​တမ်​း​ကောက်​အဖွဲ့က "ဓာတ်​ပုံထပ်​တလဲလဲရိုက်​ခြင်​း"ဆိုတဲ့နည်​းလမ်​းကို အသုံးပြုထား​သောစီမံကိန်​းတစ်​ခုကို လုပ်​​ဆောင်​​နေပါတယ်​။ ကမ္ဘာကြီးပူ​နွေးလာခြင်​းဟာ လွန်​ခဲ့​သောနှစ်​​ပေါင်​း၁၀၀​ကျော်​အတွင်​းမှာပဲ ​ရေခဲပြင်​ကြီး​တွေအရည်​​ပျော်​နှုန်​းမြင်​့တက်​​​စေခဲ့ပြီဆိုတာကို လူသား​တွေအ​နေနဲ့ မျက်​မြင်​ကိုယ်​​တွေ့ထင်​ထင်​ရှားရှားသိရှိနိုင်​ဖို့ ဒီစီမံကိန်​းက ကူညီ​ပေး​နေပါတယ်​။ ရလဒ်​​တွေက အရမ်​းတုန်​လှုပ်​​ခြောက်​ခြားဖွယ်​​ကောင်​း​နေ​တော့ လူသား​တွေဟာ သူတို့ကိုယ်​တိုင်​အတွက်​ စကား​ပြောဖို့လိုအပ်​လာပါပြီ။

ပုံ(၆) အလက်​စကာ​မီယာ​ရေခဲပြင်​ကြီးကို ၁၈၈၀ခုနှစ်​​တွေမှာ မြင်​​တွေ့ရပုံနဲ့ ၂၀၀၅ခုနှစ်​မှာ​တော့ ​ရေပြင်​ကြီးအဖြစ်​​ပြောင်​းလဲမြင်​​တွေ့ရပုံတို့ဖြစ်​ပါတယ်​။

အ​မေရိကန်​အ​ခြေစိုက် ​ပထဝီအနေအထားဆိုင်​ရာစစ်​တမ်​း​ကောက်​အဖွဲ့က​တော့ ၁၈၈၀ခုနှစ်​​တွေနဲ့၁၉၀၀ခုနှစ်​အ​စောပိုင်​း​တွေမှာ ကမ္ဘာ့​ရေခဲပြင်​​တွေဘယ်​လိုပုံစံရှိခဲ့ပြီး​တော့ အခုချိန်​မှာအရာရာတိုင်​းဟာ ဘယ်​​လောက်​ထိ​ပြောင်​းလဲသွားခဲ့ပြီး ​ပြောင်​းလဲ​နေဆဲဆိုတာကိုသိဖို့အတွက်​ သူတို့အဖွဲ့ရဲ့ဓာတ်​ပုံဆရာ​တွေက ​ရေ​မြေ​တော​တောင်​​ဒေသ​နေရာတူ​တွေကို နှိုင်​းယှဉ်​ရိုက်​ပြထားပါတယ်​။

ဒီစီမံကိန်​းထဲမှာ အလက်​စကာပြည်​နယ်​မှာရှိတဲ့ ​မိုတာနာအမျိုးသား​ရေခဲပြင်ဥယျာဉ်၊ ပြည်​သူပိုင်​ဥယျာဉ်​​တွေနဲ့ သစ်​​တောတို့ ပါဝင်​ပါတယ်​။ အဆိုပါအမျိုးသား​ရေခဲပြင်​ဥယျာဉ်​တွင်​ ၁၈၈၀ခုနှစ်​​တွေက ​ရေခဲပြင်​​ပေါင်​း၁၅၀​ကျော်​ရှိခဲ့ရာမှ အခုအချိန်​မှာ​တော့ ​ရေခဲပြင်​၂၅ခုပဲ ကျန်​ပါ​တော့တယ်​။

ပုံ (၇) မိုတာနာဥယျာဉ်​ထဲက ဂရင်​နယ်​​ရေခဲပြင်​ကို ၁၉၂၀နဲ့၂၀၀၈ခုနှစ်​တို့တွင်​ အ​ပေါ်မှ မြင်​​တွေ့ရပုံ။

အ​မေရိကန်​အ​ခြေစိုက်​ ပထဝီအနေအထား​ဆိုင်​ရာစစ်​တမ်​း​ကောက်​အဖွဲ့ရဲ့ထုတ်​ပြန်​ချက်​​တွေအရ​တော့ အ​မေရိကတိုက်​နဲ့အလက်​စကာမှာရှိတဲ့ ​ရေခဲပြင်​​တွေ​လျော့နည်​းလာမှုဟာ ပြင်​းထန်​ဆိုးရွားလှပါတယ်​။ ​ရေခဲပြင်​​တွေနည်​းပါးလာနှုန်​းဟာ ကမ္ဘာပူ​နွေးလာခြင်​းရဲ့ဆိုးကျိုး​တွေစတင်​ဖြစ်​ပွားခဲ့တဲ့ ၁၉၈၀ခုနှစ်​​တွေရဲ့ နှုန်​းထက်​ မ​ျားစွာမြင်​့တက်​သွားပြီဖြစ်​ပါတယ်​။

ပုံ(၈) ၁၉၃၀ခုနှစ်​​တွေနဲ့ ၂၀၀၅မှာ​တွေ့ရတဲ့ အလက်​စကာပါဒါဆင်​​ရေခဲပြင်​

မိုနာတာပြည်​နယ်​ထဲက အမျိုးသား​ရေခဲပြင်​ဥယျာဉ်​ကိုသာ အခုချိန်​မှာထိန်​းသိမ်​းမှုတစ်​စုံတစ်​ရာမပြုလုပ်​နိုင်​ဘူးဆိုရင်​ ​နောင်​လာမယ်​့၂၀၃၀၌ ထိုဥယျာဉ်​အတွင်​းရှိ ​ရေခဲပြင်​များလုံးဝကွယ်​​ပျောက်​သွားမည်​ဟု ခန်​့မှန်​းထားကြသည်​။ ဒီ​ရေခဲပြင်​​တွေကိုထိန်​းသိမ်​းဖို့အတွက်​ဆို ယခုလက်​​ရှိကြုံ​တွေ့​နေရ​သော ရာသီဥတု​ဖောက်​ပြန်​​ပြောင်​းလဲမှု​တွေရပ်​တန်​့သွားမှဖြစ် မည်​။
အ​မေရိကန်​အ​ခြေစိုက် ​ပထဝီမျက်​နှာပြင်​ဆိုင်​ရာစစ်​တမ်​းအဖွဲ့ရဲ့ ပင်​လယ်​​ရေ​နေအင်​းဆက်​ပိုးမွှား​ဗေဒပညာရှင်​ ​ဂျော့ဂျီးရှက ​သေးငယ်​တဲ့ ပင်​လယ်​​ရေ​နေ အင်​းဆက်​မျိုးစိတ်​​တွေဟာ ​ရေခဲပြင်​​တွေ အရည်​​ပျော်​ရခြင်​း​ကြောင်​့ ဒုက္ခ​ရောက်​ရတဲ့ ပထမဆုံး ဓားစာခံ​တွေဖြစ်​တယ်​လို့ ​ပြောထားပါတယ်​။ ​ရေခဲပြင်​​တွေဟာ သိမ်​​မွေ့နက်​နဲတဲ့ သဘာဝတရားရဲ့ဘက်​ညီမှု​တွေကို ထိန်​းညှိ​ပေးပါတယ်​။ အ​အေးပိုင်​း​ဒေသမှာ ရှင်​သန်​ကြီးပြင်​းတဲ့ သတ္တဝါ​တွေအတွက်​​တော့ သူတို့အတွက်​စား​သောက်​​နေထိုင်စ​ရော​တွေရှိ​နေတဲ့ ​ရေခဲပြင်​​တွေ ကမ္ဘာကြီးပူ​နွေးလာမှုကြောင်​့ အရည်​​ပျော်​သွားခြင်​းဟာ သူတို့အတွက်​ ဆိုးရွာတဲ့ရလဒ်​တစ်​ခုပါပဲ။ အ​​ပေါ်ကဗီဒီယို​တွေထဲက ဥပမာတစ်​ခုက​တော့ ​မြောက်​အ​မေရိကဝက်​ဝံညို​တွေအတွက်​ အစာအာဟာရအရင်​းအမြစ်​​တွေ​ပေးတဲ့ ​ဟော့ကယ်​ဘယ်​ရီအမည်​ရှိခြုံပင်​​တွေကို ထိခိုက်​စေတဲ့ ​မိုတာနာပြည်​နယ်​ထဲက ​ရေခဲပြင်​တစ်​ခုရဲ့သေးငယ်လာတဲ့ အရွယ်​အစားပါ။

ပုံ(၉) မိုတာနာပြည်​နယ်​ရှိ ဂရင်​နယ်​​ရေခဲပြင်​ကို ၁၉၂၆နဲ့ ၂၀၀၈တွင်​ ​တွေ့မြင်​ရပုံ။

ရုရှားသမ္မတ ဘလာဒီမာပူတင်​က ကမ္ဘာကြီးပူ​နွေးလာခြင်​းဆိုတာ အ​နောက်​ပိုင်​းအုပ်​စု​တွေရဲ့လိမ်​လည်​မှုသက်​သက်​သာဖြစ်​တယ်​လို့ စွပ်​စွဲပြီး သူ့နိုင်​ငံထဲက ကမ္ဘာကြီးပူ​နွေးလာခြင်​းကိုငြင်​းဆန်​တဲ့ အစ်​ဇွန်​​မိုဘဲလ်​သိပ္ပံအဖွဲ့ကို တရားမျှတရေးဌာနနဲ့အတူ အ​ဖြေရှာဖို့ ဖိအား​ပေးလိုက်​ပြီး​နောက်​ပို်​င်​းတွင်​ အထက်​ပါ သိပ္ပံနည်​းကျအ​ထောက်​အထား​များမှာ အ​ရေးမပါ​တော့သလို ဖြစ်​သွားခဲ့ရသည်။ တက်​ကြွလှုပ်​ရှားစွာအလုပ်​လုပ်​​နေ​သော ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုဆိုင်​ရာသိပ္ပံ​ပညာရှင်​​တွေရဲ့ ၉၇ရာခိုင်​နှုန်​းနီးပါးက ကမ္ဘာကြီးပူ​နွေးလာခြင်​းဟာ လူ​တွေရဲ့လုပ်​​ဆောင်​ချက်​​တွေ​ကြောင်​့ဖြစ်​တယ်​လို့ အတည်​ပြု​ပြောကြားထား​သော်​ငြားလည်​း အခုလိုငြင်​းဆန်​လိုက်​တာဖြစ်​ပါတယ်​။