ကျောက်ရောဂါလို့ဆိုရာမှာ ကျောက်အသေး၊ ကျောက်အကြီးဆိုပြီးရှိပါတယ်။ ပူအိုက်စိုစွတ်ချိန်မှာ အကျများတယ်။ ပန်းစစိုက်ပြီဆိုတာနဲ့ စိုက်ပျိုးသူက မိမိပန်းခင်းရဲ့ အခြေအနေကို အမြဲမပြတ်သတိထားပြီး စောင့်ကြည့်နေရပါမယ်။ မှိုဆေး၊ ပိုးသတ်ဆေးကို ပုံမှန်ဖျန်းပေးနေရပါမယ်။ အဲ့လိုနဲ့မှ ကျောက်ရောဂါစဝင်တာကို တွေ့ရချိန်မှာ ကျောက်ဆေးကို အမြန်ဆုံး ဖျန်းပေးရပါမယ်။ ရောဂါနုစဉ်ကတည်းက ဖျန်းလျှင်တော့ ဆေးအကုန်အကျသက်သာပြီး ပျောက်ကင်းနိုင်ပေ မယ့် ရောဂါရင့်သွားပီဆိုလျှင်တော့ ဆေးအကုန်အကျများသလို ရောဂါပျောက်ဖို့ထက် တခြားမကျသေးတဲ့ အပင်တွေကို မကူးစက်အောင်ထိန်းဖို့ လုပ်ဆောင်ရပါမယ်။ 

ဆေးဖျန်းတဲ့အခါ....

- ပန်းပင်ရဲ့ အရွက်ကို အထက်အောက်နှံ့စပ်အောင်ဖျန်းပေးပါ။

- ဆေးမဖျန်းခင် ပျမ်းမျှ ၁ နာရီဝန်းကျင်စောပြီး ရေကိုအဝလောင်းပါ။

- ဆေးကို နံနက်ပိုင်းသာဖျန်းပါ။ (ဒေသအလိုက် နံနက် ၉ - ၁၀ နာရီ)

- ပန်းပွင့်နေတဲ့အခင်းဆိုလျှင် ပန်းပွင့်ကိုမထိအောင် သတိထားဖျန်းပါ။

- ဆေးဖျန်းပြီးချိန်မှစပြီး ၂ ရက်ခန့် ရေဖြတ်ပါ။ ၂ ရက်မြောက်နေ့မှာ ရေအဝပြန်လောင်းပါ။

- ၂ - ၃ ရက်ခန့် ရောဂါအခြေအနေစောင့်ကြည့်ပြီး ကြားထဲတွင် ပုံမှန် မှိုသတ်ဆေး၊ ရောဂါသတ်ဆေးဖျန်းပါ။

ကျောက်ဆေးဖျန်းပြီးနောက် ကျောက်ရောဂါသည် အဖြူကနေ အဝါ၊ အဝါကနေ အမည်းစက်အဖြစ် တဖြည်းဖြည်း ပျောက်တတ်ပါတယ်။ ကျောက်သေးဆို အရွက်အပျက်အစီးမရှိ ပျောက်ကင်းတတ်ပေမယ့် ကျောက်ကြီးဆိုလျှင် ပန်းရွက်တွေမှာ အပေါက်တွေဖြစ်ပြီး ကျန်ခဲ့တတ်ပါတယ်။  

ကျောက်ရောဂါအခြေအနေမှာ သက်သာသည်ဖြစ်စေ၊ မသက်သာသည်ဖြစ်စေ  ဆေးဖျန်းပြီး ၃ ရက်လောက်ပြည့်တာနဲ့  ကျောက်ဆေးကို အရင်ဖျန်းတဲ့စနစ်အတိုင်း နောက်တစ်ခေါက်ဖျန်းပေးပါ။ ကျောက်ရောဂါကျနေချိန်တွင် အစာလုံးဝ မကျွေးရပါ။ ရောဂါပျောက်ကင်းမှ အစာကျွေးပါ။

သူရိန်မင်း (ဂန္ဓမာပန်းမျိုးရောင်းဝယ်ရေး၊ ပြင်ဦးလွင်)