NOAA ရာသီဥတုခန့်မှန်းရေးစင်တာ (CPC) ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့ထုတ် MJO phase, ENSO evolution နှင့် Global Tropics Hazards (GTH) Outlook နောက်ဆုံးရအစီရင်ခံစာများအရ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသော ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ခုနှစ် မိုးရာသီ၊ ဆောင်းရာသီနှင့် ရာသီဥတုအကူးအပြောင်းကာလများအပေါ် သက်ရောက်နိုင်ခြေရှိသည့် အခြေအနေများ -

၁။ မိုးရာသီအခြေအနေနှင့် မုတ်သုံလေအလားအလာ (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ရာသီဦးနှင့် ရာသီလယ်)

မုတ်သုံကနဦးအစ အားနည်းခြင်း - အစီရင်ခံစာအရ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအီကွေတာဇုန်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမြောက်ပိုင်း (မြန်မာနိုင်ငံတည်ရှိရာ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အပါအဝင်) ဒေသအများစုတွင် မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှု အားနည်းသည့်အခြေအနေ (Suppressed Convection) များ လွှမ်းမိုးနေသဖြင့် အိန္ဒိယမုတ်သုံရာသီအစတွင် ကောင်းမွန်မှုမရှိဘဲ အားနည်းနေကြောင်း (Poor start to the Indian monsoon) ဖော်ပြထားသည်။

မိုးရွာသွန်းမှု လျော့နည်းနိုင်ခြေ - GTH Outlook ၏ မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်မြေပုံ (ဇွန် ၂၄ မှ ဇူလိုင် ၇ ရက်အထိ) အရ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှကျွန်းစု (Maritime Continent) ဒေသများတွင် ပျမ်းမျှထက် မိုးရွာသွန်းမှု လျော့နည်းနိုင်ခြေ (Below-average rainfall) ဆက်လက်ရှိနေဦးမည်ဖြစ်ရာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း မိုးရာသီကာလအတွင်း မိုးအားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် မိုးပြတ်ခြင်း (Monsoon Breaks) ဖြစ်စဉ်များကို ကြုံတွေ့ရနိုင်ပါသည်။

၂။ အယ်လ်နီညို (El Niño) ၏ ရေရှည်သက်ရောက်မှုအလားအလာ (၂၀၂၆-၂၀၂၇)

အားကောင်းသောအယ်လ်နီညိုဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေ - လက်ရှိတွင် အယ်လ်နီညိုအခြေအနေ စတင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း Advisory ထုတ်ပြန်ထားပြီး၊ ဤဖြစ်စဉ်သည် ဆက်လက်အားကောင်းလာကာ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ခုနှစ် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းဆောင်းရာသီ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ - ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၇) တွင် အလွန်အားကောင်းသောအဆင့် (Very Strong El Niño) သို့ ရောက်ရှိရန် ၆၃% အထိ သေချာမှုရှိနေပါသည်။

အပူချိန်မြင့်မားခြင်းနှင့် ရေအခက်အခဲ - အလွန်အားကောင်းသော အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် မိုးနှောင်းကာလ (စက်တင်ဘာ-အောက်တိုဘာ) တွင် မိုးရွာသွန်းမှု စောစီးစွာပြတ်စဲသွားနိုင်ပြီး၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်း ဆောင်းရာသီနှင့် ၂၀၂၇ ခုနှစ် နွေဦးရာသီများတွင် ပျမ်းမျှထက် အပူချိန် သိသိသာသာပိုမိုမြင့်မားကာ ရေအကျပ်အတည်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေ၊ သောက်သုံးရေရှားပါးနိုင်သည့် စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရနိုင်ပါသည်။

၃။ ရာသီတွင်းလေထုလှုပ်ရှားမှု (MJO) နှင့် မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်နိုင်မှုအခြေအနေ

အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင် မုန်တိုင်းဖြစ်နိုင်ခြေနည်းပါးခြင်း - လက်ရှိအချိန်တွင် အယ်လ်နီညို၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် လေထုလှုပ်ရှားမှုအခြေအနေ (MJO) သည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသပေါ်တွင် အားပျော့ပျက်ပြယ်သွားသည့်ဖြစ်စဉ် (Destructive Interference) ဖြစ်ပွားနေသည်။ ထို့ကြောင့် ဇွန်လကုန်နှင့် ဇူလိုင်လဆန်းပိုင်းအတွင်း ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းကြီးများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ နည်းပါးနေဦးမည်ဖြစ်ပါသည်။

ပစိဖိတ်မုန်တိုင်းများ၏ သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်မှု - အစီရင်ခံစာအရ ဇူလိုင်လဆန်းပိုင်းတွင် MJO phase သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဘက်၌ ပြန်လည်အားကောင်းလာမည်ဖြစ်ရာ ပစိဖိတ်အနောက်ပိုင်း (တောင်တရုတ်ပင်လယ်) တွင် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ၄၀% မှ ၆၀% အထိ မြင့်တက်လာနိုင်သည်။ ၎င်းပစိဖိတ်မုန်တိုင်းများသည် ဗီယက်နမ်၊ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသများသို့ လေပွေလှိုင်းများအဖြစ် ဝင်ရောက်လာပြီး အချိန်အခါမဟုတ် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းခြင်းမျိုး သွယ်ဝိုက်၍ သက်ရောက်နိုင်ပါသည်။

သုံးသပ်ချက်အကျဉ်းချုပ် - ဖြစ်ပေါ်နေသော ရာသီဥတုညွှန်းကိန်းများအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မိုးရာသီကာလအတွင်း ပျမ်းမျှထက်မိုးနည်းခြင်းနှင့် မုတ်သုံလေအားပျော့ခြင်းကို ဦးစွာရင်ဆိုင်ရနိုင်ပြီး၊ ဆောင်းရာသီနှင့် ၂၀၂၇ ရာသီအကူးအပြောင်းတွင် အလွန်အားကောင်းလာမည့် အယ်လ်နီညို၏ဒဏ်ကြောင့် အပူဒဏ်ပိုမိုပြင်းထန်ခြင်းနှင့် ခြောက်သွေ့ခြင်းဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ ဆက်လက်၍ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေအရင်းအမြစ်စီမံခန့်ခွဲမှုကဏ္ဍများတွင် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ထားရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်ပါသည်။

မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှု အားနည်းသည့်အခြေအနေ (Suppressed Convection) များ လွှမ်းမိုးနေသဖြင့် အိန္ဒိယမုတ်သုံရာသီအစတွင် ကောင်းမွန်မှုမရှိဘဲ အားနည်းနေသည် - (Poor start to the Indian monsoon)

မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း မိုးရာသီကာလအတွင်း မိုးအားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် မိုးပြတ်ခြင်း (Monsoon Breaks) ဖြစ်စဉ်များကို

ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။

အယ်လ်နီညို (El Niño) ဆက်လက်အားကောင်းလာကာ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ခုနှစ် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းဆောင်းရာသီ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ - ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၇) တွင် အလွန်အားကောင်းသောအဆင့် (Very Strong El Niño) သို့ ရောက်ရှိရန် ၆၃% အထိ သေချာမှုရှိနေသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်း ဆောင်းရာသီနှင့် ၂၀၂၇ ခုနှစ် နွေဦးရာသီများတွင် ပျမ်းမျှထက် အပူချိန် သိသိသာသာပိုမိုမြင့်မားကာ ရေအကျပ်အတည်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေ၊ သောက်သုံးရေရှားပါးမှနိုင်သည့် စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။

(MJO) သည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသပေါ်တွင် အားပျော့နေသဖြင့် ဇွန်လကုန်နှင့် ဇူလိုင်လဆန်းပိုင်းအတွင်း ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းကြီးများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ နည်းပါးနေဦးမည်။

ပစိဖိတ်မုန်တိုင်းများသည် ဗီယက်နမ်၊ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသများသို့ လေပွေလှိုင်းများအဖြစ် ဝင်ရောက်လာပြီး အချိန်အခါမဟုတ်-မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းခြင်းဖြစ်စဉ်များ သွယ်ဝိုက်၍ သက်ရောက်နိုင်သည်။

မိုးလေဝသပညာရှင် ဆရာဦးဝင်းနိုင်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ပြန်လည်ဖော်ပြသော သတင်းဖြစ်သည်။