ပုံပါ စပါးရွက်တွင် တွေ့ရသော လက္ခဏာမှာ မှိုကြောင့်ဖြစ်ပွားသည့် စပါးရွက်ညိုပြောက်ရောဂါ (Brown Spot) ဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် ပိုတက်ဆီယမ် (Potassium) ဓာတ် ချို့တဲ့သော စိုက်ခင်းများနှင့် ရေပြတ်လပ်သော လယ်ကွက်များတွင် ပိုမိုကျရောက်တတ်ပါတယ်။ ဤရောဂါကို ကုသရန်အတွက် ပရိုပီကိုနာဇိုးလ် (Propiconazole) သို့မဟုတ် ဒီုင်ဖီနိုကိုနာဇိုးလ် (Difenoconazole) ကဲ့သို့သော မှိုသတ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုးကို အညွှန်းအတိုင်း ပက်ဖျန်းပေးရပါမယ်။ ရေရှည်ကာကွယ်မှုအတွက် ယူရီးယားကို လွန်ကဲစွာ မသုံးဘဲ ပိုတက်ရှ်မြေသြဇာကို တိုးမြှင့်ထည့်သွင်းပေးရန်နှင့် ရိတ်သိမ်းပြီးပါက ရောဂါပိုးခိုအောင်းရာ စပါးရိုးပြတ်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးပစ်ရန် လိုအပ်ပါတယ်။

မိုးများသော ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားဒေသ မိုးရာသီတွင် ခရမ်းချဉ်သီး စိုက်ပျိုးအောင်မြင်ရန်အတွက် အဓိကသော့ချက်မှာ မိုးဒဏ်နှင့် ဘက်တီးရီးယားပင်ညှိုးရောဂါကို ခံနိုင်ရည်ရှိသည့် လိုရာ ၉၀၉ (Lora 909) ကဲ့သို့သော အရည်အသွေးမြင့် မိုးဒဏ်ခံမျိုးများကို ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးရန် လိုအပ်ပါတယ်။ ထို့ပြင် စိုက်ပျိုးရာ၌ မိုးရေဝပ်၍ အမြစ်ပုပ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အနည်းဆုံး ၈ လက်မမှ ၁ ပေအထိ မြင့်သော စိုက်ဘောင်များ ဖော်ပေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ မြေဆီလွှာမပျက်စီးစေရန်နှင့် ပေါင်းမြက်သက်သာစေရန် ပလပ်စတစ်အုပ်စနစ် (Mulching) ကို အသုံးပြုသင့်ပါတယ်။ ပျိုးပင်ငယ်စဉ်တွင် မိုးဒဏ်တိုက်ရိုက်မထိအောင် အမိုးအကာအောက်၌ ပျိုးထောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ စိုက်ပျိုးပြီးပါကလည်း မိုးရာသီမှိုရောဂါများအတွက် မှိုသတ်ဆေးကို ပုံမှန်ကြိုတင်ကာကွယ်ဖျန်းပေးရန် လိုအပ်ပါတယ်။

ဆာလ်ဖာ (Sulfur) ဖြန်းပြီး နောက်တစ်ရက်၌ ကိုပါအောက်ဆီကလိုရိုက် (Copper Oxychloride) ကို ဆက်တိုက်ဖြန်းခြင်း လုံးဝမပြုလုပ်သင့်ပါဘူး။ ဆာလ်ဖာနှင့် ကော့ပါးဓာတ်များ အရွက်ပေါ်တွင် ရက်နီးကပ်စွာ ပေါင်းစပ်မိပါက ပြင်းထန်သော ဓာတုဓာတ်ပြုမှုဖြစ်ပြီး ခရမ်းချဉ်ပင်ကို ဆေးလောင် (Phytotoxicity) စေပါတယ်။ ၎င်းသည် အရွက်များ ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ အကွက်များဖြစ်ခြင်းနှင့် အရွက်ကြွေခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ အပင်ကို ဆိုးရွားစွာ ပျက်စီးစေနိုင်သောကြောင့် ဤဆေးနှစ်မျိုးအကြား အနည်းဆုံး ၁၀ ရက်မှ ၁၄ ရက် (၂ ပတ်ခန့်) မပျက်မကွက် ခြားပြီးမှသာ ဖြန်းရပါမယ်။လက်ရှိ ခရမ်းချဉ်စိုက်ခင်းထဲမှာ ဘယ်လိုရောဂါလက္ခဏာ (မှိုစွဲတာလား သို့မဟုတ် ဘက်တီးရီးယားကြောင့်လား) တွေ့နေရလို့လဲဆိုတာ ပြောပြပေးနိုင်မလားခင်ဗျာ။ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး ပိုမိုဘေးကင်းထိရောက်မယ့် ရောဂါကာကွယ်နည်းကို အကြံပေးပါ့မယ်ခင်ဗျာ။

သဲဆန်သောမြေဆီလွှာသည် ရေနှင့် အစိုဓာတ်ကို ကြာရှည်စွာ မထိန်းထားနိုင်သည့်အပြင် အာဟာရဓာတ် လျင်မြန်စွာ ဆုံးရှုံးတတ်သဖြင့် မတ်ပဲစိုက်ပျိုးရာတွင် "ထယ်ရေးပြင်ပြီး စိုက်ပျိုးခြင်း" က အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ထယ်ရေးသေချာပြင်ခြင်းဖြင့် မျိုးစေ့နှင့် မြေကြီးကို ကောင်းစွာထိတွေ့စေကာ အပင်ပေါက်နှုန်း ညီညာစေပြီး၊ မတ်ပဲအမြစ်များ အောက်သို့ နက်နက်ဆင်းကာ အစိုဓာတ်နှင့် အာဟာရကို ပိုမိုစုပ်ယူနိုင်စေတယ်။ ထို့ပြင် ထယ်ရေးပြင်ချိန်တွင် သဘာဝမြေဆွေးကို အောက်ခံအဖြစ် ထည့်သွင်းပေးနိုင်ခြင်းကြောင့် သဲဆန်မြေကို ပြုပြင်ရာရောက်ပါတယ်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ခုတ်ဖုံးစနစ်သည် မြေမျက်နှာပြင် လျင်မြန်စွာ ခြောက်သွေ့သွားတတ်သဖြင့် အစိုဓာတ်နည်းသော သဲဆန်မြေတွင် အပင်ပေါက်ညံ့ဖျင်းခြင်းနှင့် အထွက်နှုန်းကျဆင်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။

အခုက အမိုင်နိုအက်စစ်နဲ့ ဘက်တားတွဲပြီးဖျန်းထားပါတယ် အမှန်ကယင်ဖြူနဲ့ ဆေးလောင်တာမခွဲနိုင်ဖြစ်နေခဲ့တာပါ

စပါးရွက်ညိုပြောက်ရှည်ရောဂါကျ‌ေနတာပါ။ဒီ‌ ရောဂါသည် Sphaerulina oryzina မှိုကြောင့်ဖြစ်ပြီး စပါး မှို့ကပ်ချိန်မှ အနှံထွက်ချိန်တွင် အဖြစ်များပါတယ်။ ကာကွယ်ရန် ပုလဲမြေသြဇာလျှော့ကျွေးပြီး ပိုတက်ရှ်မြေသြဇာကို မျှတစွာထည့်ရပါမယ်။ ရောဂါလက္ခဏာ ၅% ကျော်ပါက ပရိုပီကိုနာဇိုးလ်(Propiconazole) သို့မဟုတ် တက်ဗျူကိုနာဇိုးလ်+ ထရိုင်ဖလောက်စီစထရိုဘင် (Tebuconazole + Trifloxystrobin)ကဲ့သို့သော မှိုသတ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုးကို ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း စနစ်တကျပက်ဖျန်း နှိမ်နင်းရပါမယ်။အပင်မစိပ်လွန်း မများလွန်းစေရန် သတိပြုပြီး စိုက်ခင်းကို ရေသွင်းရေထုတ် ကောင်းမွန်အောင် စီမံထားရပါမယ်။ရောဂါကျရောက်ဖူးသော လယ်ကွက်ရှိ အပင်အကြွင်းအကျန်များနှင့် ရိုးပြတ်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးပါ။ လယ်ကန်သင်းဘေးရှိ ပေါင်းမြက်များနှင့် စပါးရိုင်းပင်များကို အမြဲရှင်းလင်းပေးပါ။

မတ်ပဲခွံကို မြေကြီးထဲ ပြန်ထည့်၍ ဖုံးအုပ်ပေးခြင်းသည် စိုက်ပျိုးမည့် မြေဆီလွှာအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော သဘာဝမြေဩဇာ ဖြစ်စေပါတယ်။ မတ်ပဲခွံ ဆွေးမြည့်သွားသောအခါ မြေကြီးကို ပွစေပြီး လေဝင်လေထွက် ကောင်းမွန်ပါတယ်။ ၎င်းတွင် နိုက်ထရိုဂျင် (N) ဓာတ် ပိုမိုကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သော်လည်း အစေ့အဆန် အောင်မြင်ရန် လိုအပ်သော ဖော့စ်ဖရပ် (P) နှင့် ပိုတက်စီယမ် (K) ဓာတ်များမှာမူ ညီတူညီမျှ ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ လျော့နည်းနေတတ်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် NPK အချိုးအစား မျှတပြီး အပင်က ချက်ချင်းစုပ်ယူနိုင်စေရန် မတ်ပဲခွံကို နွားချေး၊ တီကောင်ချေး သို့မဟုတ် ဖော့စ်ဖရပ် (တီစူပါ) တို့နှင့် ရောစပ်ကာ မြေဆွေးအဖြစ် ဦးစွာဆွေးမြည့်အောင် ပြုလုပ်ပြီးမှ ထည့်သွင်းစိုက်ပျိုးခြင်းက အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။

ပဲပင်သက် ၄၅ ရက်တွင် အောက်ခြေအစေ့ရွက်များ ဝါကြွေခြင်းသည် အရွက်စစ်များထွက်လာပြီးနောက် ဖြစ်လေ့ရှိသည့် သဘာဝဖြစ်စဉ် (ပုံမှန်) သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍ အပေါ်ဘက်က အရွက်စစ်များပါ လိုက်ဝါလာမှသာ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်း၊ ရေဝပ်ခြင်းနှင့် ရောဂါကြောင့် ဖြစ်နိုင်သဖြင့် အရွက်စစ်များပါ ဝါ၊ မဝါ ကိုသာ အဓိကထား စစ်ဆေးပေးပါ။

စပါးသက်တမ်း (၃၀) ရက်တွင် ပုလဲ (နိုက်ထရိုဂျင်) ကို မြေကျွေးပြီးနောက် ဈေးကြီးသော P (ဖော့စဖိတ်) နှင့် K (ပိုတက်စီယမ်) ဓာတ်မြေဩဇာများနေရာတွင် ရွက်ဖျန်းအားဆေးကို အပြည့်အဝ အစားထိုးသုံးစွဲရန် မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စပါးပင် ကြီးထွားအထွက်တိုးရန် P နှင့် K ဓာတ်ကို မြေကြီးထဲမှ အမြစ်မှတစ်ဆင့် ပမာဏအမြောက်အမြား စုပ်ယူရခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ရွက်ဖျန်းဆေးများသည် အပင်အတွက် အားဖြည့်အာဟာရ ပမာဏအနည်းငယ်ကိုသာ လျင်မြန်စွာ ပေးစွမ်းနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာစေရန်အတွက် မြေပြင်ချိန်တွင် ကောက်ရိုးပြန်ထည့်ခြင်း၊ သဘာဝမြေဩဇာသုံးခြင်းတို့ဖြင့် ဓာတ်မြေဩဇာလိုအပ်ချက်ကို လျှော့ချနိုင်ပြီး၊ စပါးပင်ပွားချိန်နှင့် မှို့ကပ်ချိန်များတွင် P နှင့် K ပါဝင်မှုများသော ရွက်ဖျန်းဆေးများကို အချိန်ကိုက် တွဲဖက်ပက်ဖျန်းပေးခြင်းဖြင့် အိတ်စိုက်စရိတ်ကို အကောင်းဆုံး ထိန်းညှိနိုင်ပါလိမ့်မယ်။Pနှင့်Kကို လုံးဝမကျွေးတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ သဘာ‌ဝမြေဩဇာနှင့် သေချာနှပ်ပြီးပမာဏကိုတော့ လျှော့သုံးစွဲကြည့်လို့ရပါတယ်၊ ကျန်တာကိုတော့ရွက်ဖျန်းအားဆေးဖြင့်ထိန်းကြည့်ရမှာပေါ့

ရွက်ဖျား၊ရွက်နုတွေ ဝါဖျော့တာက၊ ဆာလ်ဖာချို့တဲ့လို့ပါ။Nနဲ့Sနဲ့ အတွဲလိုက် လိုအပ်နေတယ်လို့ယူဆပါတယ်။

အမြစ်ကိုနုတ်ကြည့်မှသိမှာပါ။ အမြစ်တွေ မဖြူပဲ၊နီသလား၊မဲသလား။ ရွက်ဖုံးတွေ ခြောက်နေလား ကြည့်ပါ။ အပေါ်ယံအမြင်နဲ့ မှန်းပြောလို့မရပါဘူးဗျ။ ပိုးကြောင့်ဆိုရင်တော့၊ဘာပိုးရှိလဲ ဆိုတာ ပုံရိုက်ရင်းကြည့်ခဲ့ရမှာပါ။