ကွမ်းပင်များ အဆစ်စိတ်ပြီး အပင်မတက်ခြင်း (သို့မဟုတ်) အပင်တန့်နေခြင်းသည် နိုက်ထရိုဂျင် အာဟာရဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်း၊ မြေတွင်း အစိုဓာတ် မမျှတခြင်းနှင့် ပင်ခြေပုပ်/အမြစ်ပုပ် မှိုရောဂါများကြောင့် အဓိက ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါတယ်။ ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အပင်ခြေတွင် နွားချေးဆွေး သို့မဟုတ် ပုလဲမြေသြဇာနှင့်ဂျစ်ဆမ် မြေဩဇာ အလှည့်ကျကျွေးခြင်း၊ မြေသစ်ဖုံးပေးခြင်းနှင့် အညွန့်ဆွဲမြန်စေရန် အမိုင်နိုအက်ဆစ် ရွက်ဖျန်းအားဆေးများ ဖျန်းပေးရပါမယ်။ ထို့ပြင် စိုက်ဘောင်များ ရေမဝပ်စေရန် ရေစီးရေလာ ကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် ကွမ်းပင်များ ပြန်လည်သန်မာထွားကြိုင်းလာစေနိုင်ပါတယ်။

မှော်ဘီ-၂ စပါးဈေးနှုန်းသည် ဒေသတွင်း ပွဲရုံများနှင့် ဈေးကွက်သစ်စစ်တမ်းဟောင်းများအရ နောက်ဆုံးအခြေပြု အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ခဲ့စဉ် မတ်လကုန်ပိုင်းက စပါးတင်း ၁၀၀ လျှင် ကျပ် ၁,၇၀၀,၀၀၀ မှ ၁,၈၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်အထိ ရှိခဲ့ပြီး၊ ဆန် ၂၄ ပြည်တစ်အိတ်လျှင် ကျပ် ၆၅,၀၀၀ ဝန်းကျင် ပေါက်ဈေးရှိခဲ့ပါတယ်။ သို့သော်လည်း လက်ရှိ ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလလယ် ဈေးကွက်အခြေအနေတွင် စပါးအဟောင်း လက်ကျန်နည်းပါးခြင်းနှင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများကြောင့် ဆန်စပါးဈေးနှုန်းများ ယေဘုယျအားဖြင့် သိသိသာသာ မြင့်တက်လျက်ရှိရာ၊ ၎င်းနှင့်အုပ်စုတူ ဧည့်မထနွယ်ဝင် စပါးအမျိုးအစားများသည် ယခုအခါ တင်း ၁၀၀ လျှင် ကျပ် ၂,၂၀၀,၀၀၀ အထက်သို့ ရောက်ရှိ တည်ငြိမ်နေသဖြင့် မှော်ဘီ-၂ ၏ လက်ရှိပေါက်ဈေးမှာလည်း ယခင်ထက် ပိုမိုမြင့်တက်နေနိုင်ပါတယ်။ ယခုပေါက်ဈေးတော့ စုံစမ်းလို့မရသေးပါဘူးခင်ဗျာ။သိရှိတဲ့ဆရာ၊မိတ်ဆွေတောင်သူဦးကြီးများဝင်ရောက်ဆွေးနွေးဖြေကြားပေးကြပါဦးခင်ဗျာ။

စပါးသက်တမ်း ၇၇ ရက်တွင် ပင်စည်တွင်း လောက်ကောင်ဝင်ရောက်နေခြင်းသည် စပါးပင်စည်ထိုးပိုး ကျရောက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ယခင်ဖြန်းခဲ့သော ဆေးအတွဲသည် ပင်စည်ထဲရှိ ပိုးကို မနှိမ်နင်းနိုင်သဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးသုတေသန လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် တောင်သူအများစုကတော့အပင်တွင်းစိမ့်ဝင်နိုင်သော Acetamiprid 20% + Fipronil 20% ကို တစ်ပတ်စောင့်ရန်မလိုဘဲ ချက်ချင်းပြောင်းလဲပက်ဖျန်းသုံးစွဲလေ့ရှိတယ်။ အာနိသင် ပိုမိုထိရောက်စေရန် ရက်ရှည်ကာကွယ်နိုင်သော 3G ဆေးခဲကိုပါ ပူးတွဲအသုံးပြုနိုင်သော်လည်း အပင်အဆိပ်သင့်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ဆေးဖျန်းပြီး (၂) ရက် သို့မဟုတ် (၃) ရက်ခန့် ခွာ၍ ကြဲပေးသုံးစွဲလေ့ရှိတယ်။ ဒဏ်ရာရ ပင်စည်များမှတစ်ဆင့် မှိုရောဂါမဝင်စေရန် နောင်တွင်မှိုသတ်ဆေးတစ်ကြိမ်ပက်ဖျန်းသင့်ပါတယ်။

ပုံပါ စပါးရွက်တွင် တွေ့ရသော လက္ခဏာမှာ မှိုကြောင့်ဖြစ်ပွားသည့် စပါးရွက်ညိုပြောက်ရောဂါ (Brown Spot) ဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် ပိုတက်ဆီယမ် (Potassium) ဓာတ် ချို့တဲ့သော စိုက်ခင်းများနှင့် ရေပြတ်လပ်သော လယ်ကွက်များတွင် ပိုမိုကျရောက်တတ်ပါတယ်။ ဤရောဂါကို ကုသရန်အတွက် ပရိုပီကိုနာဇိုးလ် (Propiconazole) သို့မဟုတ် ဒီုင်ဖီနိုကိုနာဇိုးလ် (Difenoconazole) ကဲ့သို့သော မှိုသတ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုးကို အညွှန်းအတိုင်း ပက်ဖျန်းပေးရပါမယ်။ ရေရှည်ကာကွယ်မှုအတွက် ယူရီးယားကို လွန်ကဲစွာ မသုံးဘဲ ပိုတက်ရှ်မြေသြဇာကို တိုးမြှင့်ထည့်သွင်းပေးရန်နှင့် ရိတ်သိမ်းပြီးပါက ရောဂါပိုးခိုအောင်းရာ စပါးရိုးပြတ်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးပစ်ရန် လိုအပ်ပါတယ်။

မိုးများသော ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားဒေသ မိုးရာသီတွင် ခရမ်းချဉ်သီး စိုက်ပျိုးအောင်မြင်ရန်အတွက် အဓိကသော့ချက်မှာ မိုးဒဏ်နှင့် ဘက်တီးရီးယားပင်ညှိုးရောဂါကို ခံနိုင်ရည်ရှိသည့် လိုရာ ၉၀၉ (Lora 909) ကဲ့သို့သော အရည်အသွေးမြင့် မိုးဒဏ်ခံမျိုးများကို ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးရန် လိုအပ်ပါတယ်။ ထို့ပြင် စိုက်ပျိုးရာ၌ မိုးရေဝပ်၍ အမြစ်ပုပ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အနည်းဆုံး ၈ လက်မမှ ၁ ပေအထိ မြင့်သော စိုက်ဘောင်များ ဖော်ပေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ မြေဆီလွှာမပျက်စီးစေရန်နှင့် ပေါင်းမြက်သက်သာစေရန် ပလပ်စတစ်အုပ်စနစ် (Mulching) ကို အသုံးပြုသင့်ပါတယ်။ ပျိုးပင်ငယ်စဉ်တွင် မိုးဒဏ်တိုက်ရိုက်မထိအောင် အမိုးအကာအောက်၌ ပျိုးထောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ စိုက်ပျိုးပြီးပါကလည်း မိုးရာသီမှိုရောဂါများအတွက် မှိုသတ်ဆေးကို ပုံမှန်ကြိုတင်ကာကွယ်ဖျန်းပေးရန် လိုအပ်ပါတယ်။

စပါးမှို့ကပ်ချိန်မှ အနှံထွက်ပြီး နို့ရည်တည်ချိန်အထိ ကာလတွင် ပိုးမွှားကျရောက်မှု သက်သာစေရန် ရေကို အမြဲအိုင်မနေစေဘဲ မြေစိုစွတ်ရုံသာ ထားရှိခြင်း စနစ်ကို သုံးစွဲရန် လုံးဝအဆင်မပြေပါဘူး။ ဤကာလသည် စပါးပင်၏ မျိုးပွားမှုအဆင့် ဖြစ်သောကြောင့် ရေကို အထူးလိုအပ်ပြီး ဤအချိန်တွင် ရေပြတ်လပ်သွားပါက စပါးပွင့်များ ကောင်းစွာမပွင့်နိုင်ခြင်း၊ ဝတ်မှုန်ကူးမှု မအောင်မြင်ခြင်းနှင့် စပါးနှံများ အဖျင်းအမှော် အလွန်များပြားသွားခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ဤအရေးကြီးကာလတွင် ရေကို မခြောက်စေဘဲ စပါးခင်းထဲ၌ ရေအနက် (၂) လက်မမှ (၃) လက်မခန့် အမြဲရှိနေအောင် ရေလှောင်ထားပေးရပါမယ်။"ရေသွင်းတစ်လှည့် ခြောက်တစ်လှည့်" (AWD) စနစ်ကို စပါးပင်ပွားချိန်တွင်သာ အသုံးပြုသင့်ပြီး အနှံထွက်ပြီးနောက် စပါးစေ့များ ရင့်မှည့်လာသည့် ရက်ပိုင်းအလို (ရိတ်သိမ်းခါနီး ၁၀-၁၄ ရက်အလို) တွင်မှ ရေကို ကုန်အောင် ပြန်ထုတ်ပေးရပါမယ်။ ဤAWDနည်းလမ်းသည် စပါးပင်ခြေကို လေဝင်လေထွက်ကောင်းစေပြီး ဖြုတ်ပိုးနှင့် မှိုရောဂါ ခိုအောင်းမှုကို လျှော့ချပေးသည့်အပြင် အမြစ်ကို ပိုမိုသန်မာစေပါတယ်။ ရေစိုစွတ်ရုံထားချိန်တွင် ပေါင်းမြက်များ ပိုပေါက်နိုင်သဖြင့် ပေါင်းမြက်ကိုလည်း ဂရုစိုက်နှိမ်နင်းပေးရန် လိုအပ်ပါတယ်။ မိမိကပိုးရောဂါကျရောက်မှုသက်သာချင်လို့စမ်းသပ်ချင်တယ်ဆိုရင်လည်း မှို့ကပ်ချိန်မှ အနှံထွက်ရင့်မှည့်သည်အထိရေ၁လက်မပါးပါးလောက်ထည့်ပြီးစမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။

@သော်ဇင် အဆင်ပြေနိုင်လားဗျ

စပါးရွက်ညိုပြောက်ရှည်ရောဂါကျ‌ေနတာပါ။ဒီ‌ ရောဂါသည် Sphaerulina oryzina မှိုကြောင့်ဖြစ်ပြီး စပါး မှို့ကပ်ချိန်မှ အနှံထွက်ချိန်တွင် အဖြစ်များပါတယ်။ ကာကွယ်ရန် ပုလဲမြေသြဇာလျှော့ကျွေးပြီး ပိုတက်ရှ်မြေသြဇာကို မျှတစွာထည့်ရပါမယ်။ ရောဂါလက္ခဏာ ၅% ကျော်ပါက ပရိုပီကိုနာဇိုးလ်(Propiconazole) သို့မဟုတ် တက်ဗျူကိုနာဇိုးလ်+ ထရိုင်ဖလောက်စီစထရိုဘင် (Tebuconazole + Trifloxystrobin)ကဲ့သို့သော မှိုသတ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုးကို ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း စနစ်တကျပက်ဖျန်း နှိမ်နင်းရပါမယ်။အပင်မစိပ်လွန်း မများလွန်းစေရန် သတိပြုပြီး စိုက်ခင်းကို ရေသွင်းရေထုတ် ကောင်းမွန်အောင် စီမံထားရပါမယ်။ရောဂါကျရောက်ဖူးသော လယ်ကွက်ရှိ အပင်အကြွင်းအကျန်များနှင့် ရိုးပြတ်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးပါ။ လယ်ကန်သင်းဘေးရှိ ပေါင်းမြက်များနှင့် စပါးရိုင်းပင်များကို အမြဲရှင်းလင်းပေးပါ။

မတ်ပဲခွံကို မြေကြီးထဲ ပြန်ထည့်၍ ဖုံးအုပ်ပေးခြင်းသည် စိုက်ပျိုးမည့် မြေဆီလွှာအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော သဘာဝမြေဩဇာ ဖြစ်စေပါတယ်။ မတ်ပဲခွံ ဆွေးမြည့်သွားသောအခါ မြေကြီးကို ပွစေပြီး လေဝင်လေထွက် ကောင်းမွန်ပါတယ်။ ၎င်းတွင် နိုက်ထရိုဂျင် (N) ဓာတ် ပိုမိုကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သော်လည်း အစေ့အဆန် အောင်မြင်ရန် လိုအပ်သော ဖော့စ်ဖရပ် (P) နှင့် ပိုတက်စီယမ် (K) ဓာတ်များမှာမူ ညီတူညီမျှ ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ လျော့နည်းနေတတ်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် NPK အချိုးအစား မျှတပြီး အပင်က ချက်ချင်းစုပ်ယူနိုင်စေရန် မတ်ပဲခွံကို နွားချေး၊ တီကောင်ချေး သို့မဟုတ် ဖော့စ်ဖရပ် (တီစူပါ) တို့နှင့် ရောစပ်ကာ မြေဆွေးအဖြစ် ဦးစွာဆွေးမြည့်အောင် ပြုလုပ်ပြီးမှ ထည့်သွင်းစိုက်ပျိုးခြင်းက အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။

ပဲပင်သက် ၄၅ ရက်တွင် အောက်ခြေအစေ့ရွက်များ ဝါကြွေခြင်းသည် အရွက်စစ်များထွက်လာပြီးနောက် ဖြစ်လေ့ရှိသည့် သဘာဝဖြစ်စဉ် (ပုံမှန်) သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍ အပေါ်ဘက်က အရွက်စစ်များပါ လိုက်ဝါလာမှသာ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်း၊ ရေဝပ်ခြင်းနှင့် ရောဂါကြောင့် ဖြစ်နိုင်သဖြင့် အရွက်စစ်များပါ ဝါ၊ မဝါ ကိုသာ အဓိကထား စစ်ဆေးပေးပါ။