၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (ယခုလက်ရှိ) ဆာဖိုးသာနှင့် GW-11 စပါးဈေးကွက်သည် အရောင်းအဝယ် အနည်းငယ်အေးပြီး ဈေးငြိမ်နေပါတယ်။ ပြီးခဲ့သည့် ရာသီမြင့်တက်ချိန်က စပါးတင်း ၁၀၀ လျှင် ၁၈ သိန်းကျော်အထိ ပေါက်ဈေးရှိခဲ့သော်လည်း၊ လက်ရှိတွင် နယ်စုံမြေပြင်ဆန်စက်အဝယ်ဈေးမှာ ဒေသနှင့် အစိုဓာတ်ပေါ်မူတည်၍ တင်း ၁၀၀ လျှင် ၁၄ သိန်းမှ ၁၈ သိန်းကြား ရှိနေပြီး၊ ဆန်ချောတစ်အိတ်လျှင် ၇၀,၀၀၀ ကျပ်မှ ၈၅,၀၀၀ ကျပ်ဝန်းကျင်ဖြင့် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နေပါတယ်။ တိကျသော နေ့စဉ်ပေါက်ဈေးအတွက် မိမိဒေသတွင်း ကုန်စည်ဒိုင်များနှင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ရန် အကြံပြုလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ကျွန်တော်လက်လှမ်းမှီသလောက်သာ ကျွန်တော်ဖြေကြားပေးတာမို့ပါ။ အခြားသိသူများလည်း ဖြေကြားပေးကြပါဦး၊

ကြဲသားစပါးခင်းတွင် မြက်မုန်ညင်းကို အထိရောက်ဆုံး နှိမ်နင်းရန် စပါးပင်ကို ထိခိုက်မှုမရှိစေသော (Post-emergence) အပင်ပေါက်ပြီးမှဖျန်းသည့် ပေါင်းသတ်ဆေးများဖြစ်သည့် Bispyribac-sodium (စပါးသက်တမ်း ၂၀ ရက်ဝန်းကျင်)၊ Penoxsulam သို့မဟုတ် 2,4-D Dimethylamine (စပါးသက်တမ်း ၂၅-၃၀ ရက်) တမျိုးမျိုးကို ရွေးချယ်ပက်ဖြန်းရပါမယ်။ ဆေးမဖျန်းမီ လယ်ကွင်းအတွင်းရှိ ရေကို ကုန်စင်အောင် ထုတ်ပစ်ရန် လိုအပ်ပြီး၊ ဆေးဖျန်းပြီး ၂-၃ ရက်အကြာတွင် ရေပြန်သွင်းကာ ၅ စင်တီမီတာခန့် ရေအနက်ကို ၇ ရက်မှ ၁၀ ရက်အထိ အဆက်မပြတ် လှောင်ထားခြင်းဖြင့် ပေါင်းပင်များ ပြန်လည်မပေါက်ပွားနိုင်အောင် ကာကွယ်ရပါမယ်။ ဆေးနှုန်းထားကို စနစ်တကျ သုံးစွဲရမည်ဖြစ်ပြီး ဆေးဖျန်းပြီး/မဖျန်းမီ ၇ ရက်အတွင်း ဓာတ်မြေသြဇာ ကျွေးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။

ရေဆင်းပေါ်ဆန်း (၂) ၁၂၆-၁၃၉ ရက် ၁၀၀-၁၂၀ တင်း ပေါ်ဆန်း (ရွှေဘို) ၁၅၀ ရက်ဝန်းကျင် ၇၀-၁၀၀ တင်း ပေါ်ဆန်းရင် ၁၄၀-၁၄၅ရက် ၇၅-၉၀ တင်း ဧရာမင်း ၁၄၀-၁၅၅ ရက် ၈၀-၁၂၀ တင်း ကျားပြန် ၁၅၀ ရက်ဝန်းကျင် ၆၀-၈၀ တင်း ၁၄ ပေါ်ဆန်း ၁၄၀-၁၄၅ ရက် ၇၀-၉၀ တင်း ချောင်းသာပေါ်ဆန်း ၁၄၅-၁၅၀ ရက် ၆၀-၈၀ တင်း တစ်ဧကအထွက်ပျမ်းမျှနှုန်းပါ

ပုံပါစတော်ဘယ်ရီရွက်တွင် အရွက်ကြောများ စိမ်းနေပြီး ရွက်သားများ ဝါဖျော့နေသည့် လက္ခဏာသည် သံဓာတ်ချို့တဲ့ခြင်း (Iron Deficiency) လက္ခဏာပါ။ စတော်ဘယ်ရီတွင် သံဓာတ်သည် အပင်တွင်း မရွေ့လျားနိုင်သဖြင့် ဤလက္ခဏာသည် အပင်ထိပ်ဖျားရှိ ရွက်နုများတွင် စတင်ပြလေ့ရှိပြီး၊ အကယ်၍ အပင်အောက်ခြေ ရွက်ရင့်များတွင် ဖြစ်ပါက မဂ္ဂနီဆီယမ်ဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်းပါပူးတွဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဤပြဿနာသည် မြေဆီလွှာ pH တန်ဖိုး ၆.၅ ထက် မြင့်မားလွန်းခြင်း သို့မဟုတ် ရေဝပ်၍ အမြစ်မကောင်းခြင်းတို့ကြောင့် အမြစ်က သံဓာတ်ကို မစုပ်ယူနိုင်ရာမှ ဖြစ်ပွားတတ်ပါတယ်။ ပြုပြင်ရန်အတွက် Feနှင့် Mgပါဝင်သောအနည်းလို အရွက်ဖျန်းမြေဩဇာ တစ်ပတ်ခြား၂ကြိမ်ပက်ဖျန်းပေးခြင်း၊ မြေဆီလွှာ pH ကို စတော်ဘယ်ရီကြိုက်သော ၅.၅ မှ ၆.၂ အတွင်း ရောက်အောင် လျှော့ချပေးခြင်းနှင့် ရေသွင်း ရေထုတ်စနစ်ကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်းတို့ဖြင့် ကုသနိုင်ပါတယ်။

ပုံပါ ထောပတ်ပဲခင်းတွင် အရွက်များပုံပျက်ကောက်ကွေးပြီး အညွန့်များညှိုးခြောက်နေခြင်းမှာ စုပ်စားပိုး (ပျပိုး၊ ) များ ကျရောက်နေခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပြီး၊ အရွက်များပေါ်တွင် အဝါရောင်အကွင်းများဖြင့် အညိုရောင်ကွက်၍ ခြောက်လာခြင်းမှာ ဘက်တီးရီးယား ရွက်ခြောက်ရောဂါနှင့် ဆာကိုစပိုးရား ရွက်ပြောက်မှိုရောဂါ တပြိုင်နက် ကျရောက်နေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းပိုးကို နှိမ်နင်းရန် စိုက်ပျိုးရေးသုတေသန လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် တောင်သူအများစုကတော့အရွက်အောက်မျက်နှာပြင်ပါနှံ့အောင် ပင်လုံးပျံ့ပိုးသတ်ဆေး (ဥပမာ - Imidacloprid,Acetamiprid)သုံးစွဲလေ့ရှိတယ်။ ‌ ရောဂါကာကွယ်ကုသရန်အတွက်(Copper Oxychloride သို့မဟုတ် Copper Hydroxide) သို့မဟုတ် ပင်လုံးပျံ့မှိုသတ်ဆေး (Hexaconazole, Mancozeb) ၇ ရက်မှ ၁၀ ရက်ခြား တစ်ကြိမ်၊ အရွက်အောက်မျက်နှာပြင်ပါ အနှံ့အပြား ဖျန်းပေးပါ။ ၎င်းအပြင် ရောဂါရအပင်ဟောင်းများကို ဆွတ်ခူးမီးရှို့ခြင်း၊ ပေါင်းမြက်ရှင်းလင်း၍ လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် စိုက်ခင်းအတွင်း ရေမဝပ်အောင် ရေနုတ်မြောင်းများ ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် ရောဂါထပ်မံကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ထိရောက်စွာ တားဆီးကာကွယ်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။ (Copper Oxychloride သို့မဟုတ် Copper Hydroxide)ဘက်တီးရီးယားသတ်ဆေးဖျန်းသည့်အခါ နေအေးချိန်မှာ သီးသန့်ဖျန်းပေးရန်လိုအပ်ပြီး အခြားမှိုသတ်ဆေးများကိုတော့ ပိုးသတ်ဆေးဖြင့်ရောစပ်ပက်ဖျန်းနိုင်ပါတယ်။ဆေးတစ်ခါဖျန်းပြီးတိုင်းအနည်းဆုံး၅-၇ရက်ခြားရပါမယ်။ အပင်ရောဂါဒဏ် ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် ပိုတက်စီယမ် (Potassium) ဓာတ်ပါဝင်မှုမြင့်မားသော ရွက်ဖျန်းမြေသြဇာကို ရောဂါသက်သာစပြုချိန်တွင် အနည်းငယ် ဖျန်းပေးနိုင်ပါတယ်။ (မှတ်ချက် - ရောဂါပြင်းထန်နေချိန်တွင် နိုက်ထရိုဂျင် မြေသြဇာ အလွန်အကျွံ ကျွေးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ၊ အပင် တစ်သျှူးများ ပျော့ပျောင်းပြီး ရောဂါနှင့်ပိုး ပိုမိုတိုးပွားလာစေနိုင်လို့ပါ)

စိုက်ခင်းတွင် နေပူလိုက် မိုးရွာလိုက်ဖြစ်ပြီး မြေဆီလွှာ၌ အစိုဓာတ်လွန်ကဲကာ ရေဝပ်နေခြင်းကြောင့် Phytophthora ပင်နာကျ/ပင်ညှိုးရောဂါ ကျနိုင်ခြေများနေပြီး အရင် ကိုင်းဖျားခြောက်ရောဂါ (Anthracnose)ကျရောက်နေခဲ့တာမျိုးပါ။ အသုံးပြုထားသော ဒိုင်ဇီ ဆေးသည် ကိုင်းဖျားခြောက်ရောဂါကို ကောင်းစွာနှိမ်နင်းနိုင်သော်လည်း၊ ပင်ညှိုး/မြစ်ပုပ်မှိုကို အပြည့်အဝမထိန်းချုပ်နိုင်သဖြင့် အပင်များ ညှိုးနွမ်းလာနိုင်ခြေများနေတာပါ။ ဤအခြေအနေကို ကုသရန်အတွက် အရေးကြီးဆုံးမှာ စိုက်ခင်းအတွင်းရှိ ရေဝပ်မှုများကို မြောင်းဖော်၍ အမြန်ဆုံး ဖောက်ထုတ်ပစ်ရပါမယ်။ ထို့နောက် ရောဂါပြင်းထန်ပြီး နာလန်မထူနိုင်တော့သည့် အပင်များရှိခဲ့ပါကနုတ်ယူဖျက်ဆီးပစ်ပါ။ စိုက်ခင်းအစိုဓာတ်များချိန်မြေဆောင်မှိုရောဂါ ကျနိုင်ခြေများသည့်အတွက် အပင်ခြေထဲသို့ Hymexazol (ဟိုင်မက်ဆာဇော) သို့မဟုတ် Fosetyl-Al (ဖော့စတိုင်း အလူမီနီယမ်) ကို ဖျန်းပေးခြင်းဖြင့် ရေဝပ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ပင်စည်ပုပ်၊ မြစ်ပုပ်မှိုများကို အမြစ်ပြတ် တားဆီးပေးနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပင် အပင်အပေါ်ပိုင်းသို့ Azoxystrobin + Difenoconazole (ဒိုင်ဇီ) ကို တစ်ကြိမ်၊ ထို့နောက်မှိုခံနိုင်ရည်မရှိစေရန် Dimethomorph (ဒိုင်မီသိုမော့) ကို တစ်ကြိမ် အလှည့်ကျ ပက်ဖျန်းပေးခြင်းသည် ကိုင်းဖျားခြောက်ရောဂါနှင့် မှိုစပိုးများ အထက်သို့ ပျံ့နှံ့ခြင်းကို လုံးဝရပ်တန့်သွားစေပါလိမ့်မယ်။ ရာသီဥတု စိုစွတ်နေချိန်တွင် အပင်ကို ပုလဲဓာတ်မြေသြဇာ အလွန်အကျွံကျွေးပါက အပင်တစ်ရှူးများ ပွလာပြီး ရောဂါ ပိုမိုဝင်လွယ်တတ်ပါတယ်။ အပင်၏ ရောဂါဒဏ်နှင့် ရာသီဥတုဒဏ် ခံနိုင်ရည်မြင့်မားစေရန် ပိုတက်ဆီယမ် (Potassium) ပါဝင်မှုများသော မြေသြဇာကို အသုံးပြုပေးပါ။နောက်ရာသီများတွင် ရေမဝပ်စေရန် စိုက်ဘောင်များကို ခပ်မြင့်မြင့်စနစ်တကျ ပြုလုပ်၍ စိုက်ပျိုးပါ။ မှိုသတ်ဆေးဖျန်းပြီး ၅ ရက်အကြာတွင် ကေဟူးမိတ်နှင့် ဂျစ်ဆမ်ကို ရောစပ်ကျွေးရန် လိုအပ်ပါတယ်။ ကေဟူးမိတ်တွင် ပါဝင်သော Humic 70% နှင့် Fulvic 6% တို့သည် ရေဝပ်၍ ပုပ်ခါနီးဖြစ်နေသော အမြစ်ဟောင်းများကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီး အမြစ်မွှာအသစ်များကို လျင်မြန်စွာ ထွက်လာစေပါလိမ့်မယ်။ ဂျစ်ဆမ်မှရသော ကယ်လ်စီယမ်သည် အမြစ်သစ်များ ဆဲလ်ခွဲဝေမှုကို အားကောင်းစေပြီး Potassium 10% ဓာတ်က အပင်ညှိုးခြင်းကို ပြန်လည်ထောင်မတ်လန်းဆန်းလာစေပါလိမ့်မယ်။ ဟူးမစ်အက်ဆစ်သည် ဂျစ်ဆမ်တွင်ပါဝင်သော ကယ်လ်စီယမ်ဓာတ်များကို မြေကြီးထဲတွင် ခဲမသွားအောင် ကူညီထိန်းညှိပေးပြီး အပင်က စုပ်ယူရလွယ်ကူသော ပုံစံဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲပေးသည့်အတွက် ဤနှစ်မျိုးကို ရောကျွေးခြင်းသည် အပင်နာလန်ထူရန် နှစ်ဆပိုမို ထိရောက်စေပါလိမ့်မယ်။

သဘာဝမြေဩဇာ၊ ဂျစ်ဆမ်ကျောက်မှုန့်နှင့် ငါးအမိုင်နိုအက်ဆစ် ဒီသုံးမျိုးလုံးသည် သဘာဝအခြေခံပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြသဖြင့် ရောစပ်၍ မြေခံ (အောက်ခံ) အဖြစ် စိတ်ချစွာ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ သဘာဝမြေဩဇာက မြေဆီလွှာအဆီအနှစ်ကို တိုးစေပြီး၊ ဂျစ်ဆမ်က မြေကြီးပွကာ ကယ်လ်ဆီယမ်နှင့် ဆာလဖာဓာတ်ကို ဖြည့်တင်းပေးပြီး၊ ငါးအမိုင်နိုအက်ဆစ်က အစောပိုင်း အမြစ်ပွားခြင်းကို အားပေးပါတယ်။ သို့သော် အသုံးပြုမည့် သဘာဝမြေဩဇာ (နွားချေး/ကြက်ချေး) သည် လုံးဝဆွေးမြည့်ပြီး အေးနေသော အဆင့်ဖြစ်ရန် အလွန်အရေးကြီးပြီး၊ ငါးအမိုင်နိုအက်ဆစ်ကို အစိုဓာတ်ရှိရုံ အချိုးအစားအတိုင်း မြေဩဇာထဲ သမအောင် ရောစပ်ပေးရပါမယ်။ ပြောင်းပင်သည် အာဟာရအလွန်စားသည့် အပင်ဖြစ်၍ ဤမြေခံအပြင် အပင်သက်တမ်း ၂၁ ရက်နှင့် ၄၅ ရက်တို့တွင် နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ် ကို မဖြစ်မနေ ထပ်မံဖြည့်စွက်ပေးသင့်ပါတယ်။

ထပ်တူဝမ်းသာပါတယ်ဗျ

ပဲစဉ်းငုံစိုက်ပျိုးရာတွင် အင်ဇိုင်းအသီးအပွင့်အားဆေးရည် (FFJ) နှင့် ငါးအမိုင်နိုအက်ဆစ် (FAA) ကို ရောစပ်ပက်ဖျန်းနိုင်သော်လည်း အပင်သက်တမ်းအလိုက် အချိုးအစား ချိန်ညှိရပါမယ်။ ပင်ပိုင်းကြီးထွားချိန်တွင် နိုက်ထရိုဂျင်ကြွယ်ဝသော ငါးအမိုင်နိုအက်ဆစ်ကို ပိုသုံးပြီး၊ ပန်းပွင့်သီးကပ်ချိန်တွင် ပိုတက်စီယမ်နှင့် ကယ်လ်ဆီယမ်ကြွယ်ဝသော FFJ ကို ဦးစားပေးသုံးရပါမယ်။ ပဲစဉ်းငုံသည် လေထုထဲမှ နိုက်ထရိုဂျင်ကို ဖမ်းယူနိုင်သဖြင့် ယူရီးယားအများကြီး မလိုသော်လည်း၊ အမြစ်ဖုဖွံ့ဖြိုးရန် ဖော့စဖရပ် (P)၊ ပဲစေ့အလေးချိန်စီးရန် ပိုတက်စီယမ် (K) နှင့် အပွင့်ကြွေခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ဘိုရွန် (B) ဓာတ်တို့သည် အလိုအပ်ဆုံး အာဟာရဓာတ်များ ဖြစ်ကြပါတယ်။

နွားသစ်ဝယ်ယူစဉ်ကတည်းက ၁၀ ရက်ကျော်အထိ အဆက်မပြတ် မျက်ရည်ကျနေခြင်းသည် အမြင်အာရုံထိခိုက်နိုင်ခြေရှိသဖြင့် အထူးဂရုစိုက်သင့်ပါတယ်။ မျက်စိပြင်ပတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ မတွေ့ရသော်လည်း မျက်စိအတွင်းပိုင်း ပိုးဝင်ခြင်း (Pinkeye)၊ မျက်ရည်ပြွန်ပိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် တတိယမျက်ခွံအောက်တွင် မြက် ခြောက်နှင့် ဖုန်သဲများ ညှပ်နေခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ လတ်တလောတွင် ယင်ကောင်နှင့် နေရောင်ဒဏ်မှ ကာကွယ်ပေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်နိုင်သော်လည်း ပိုးသတ်ဆေးနှင့် မျက်စိကွင်းဆေးများ သုံးစွဲရန်အတွက် နီးစပ်ရာတိရစ္ဆာန်ဆေးကုဆရာဝန်နှင့် အမြန်ဆုံးပြသ၍ စနစ်တကျ ကုသမှုခံယူတာအကောင်းဆုံးပါဗျ။

Emamectin benzoate 5%wdg{အမဲနက်) ဆေးတပုံး ၁၀ဂရမ်/၁၅ဂရမ်နုန်း ထည့်ဖျော်ပြီး၊ ကတော့ထဲကို နော်ဇေယ်ခေါင်း တည်ဖျန်းပါ။(နော်ဇယ်ခေါင်း အလုံးနဲ့)။

အာဟာရ ချို့တဲ့လက္ခဏာမို့၊NPK+Sပါတာဖျန်းပေးပါ။ပုလဲ ဆာလ်ဖာ+ကေဟူးမစ် လည်း ကျွေးနိုင်ပါတယ်။

မတ်ပဲမစိုက်ပျိုးမီ မြေပြင်ချိန်တွင် ပေါင်းကြမ်းဆေးဖြန်းခြင်းသည် ပေါင်းပင်များကို ကြိုတင်နှိမ်နင်းနိုင်၍ စိုက်ခင်းသန့်ရှင်းရေးအတွက် အလွန်ထိရောက်သော်လည်း သီးနှံနှင့် အသုံးပြုသူအတွက် အားသာချက်၊ အားနည်းချက်ကိုယ်စီ ရှိပါတယ်။ အမြစ်အထိသေစေသည့် Glyphosate (ပင်လုံးပြန့်ဆေး) သည် သက်တမ်းရင့်မြက်ကြီးများကို အမြစ်ပြတ်သေစေပြီး မြေဆီလွှာတွင် ဓာတ်ပြယ်လွယ်သော်လည်း ဆေးအာနိသင်ပြရန် အနည်းဆုံး (၁) ပတ်ခန့် အချိန်ယူရသဖြင့် ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးမှုကို ကြန့်ကြာစေနိုင်ပါတယ်။ တစ်ဖက်တွင် အရွက်ကိုလောင်ကျွမ်းစေသည့် Paraquat (ထိသေဆေး) သည် ဆေးဖြန်းပြီး နာရီပိုင်းအတွင်း အမြန်ဆုံးသေစေ၍ လုပ်ငန်းမြန်ဆန်သော်လည်း မြေအောက်အမြစ်များ မသေခြင်းနှင့် လူကိုအသက်အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်လောက်အောင် အဆိပ်အတောက် ပြင်းထန်ခြင်းတို့ ရှိပါတယ်။ ပေါင်းကြမ်းဆေးဖြန်းပြီးပါက မတ်ပဲကို ချက်ချင်းမစိုက်ဘဲ ဆေးအာနိသင်ပြယ်ရန် အနည်းဆုံး (၇) ရက်မှ (၁၀) ရက်ခန့် အချိန်ခွာ၍ စိုက်ပျိုးရန် တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။