• မြန်မာအမည်    = ဘက်တီးရီးယားရွက်​ခြောက်​ရောဂါ
• အင်္ဂလိပ်အမည် = Common leaf blight, Halo blight
• သိပ္ပံအမည်       = Common bligh (Xanthomonas phaseoli) 
•                        = Halo blight (Pseudomonas phaseolicola)

နှစ်စဉ်နီးပါးကျရောက်​လေ့ရှိပေမဲ့ မြန်မာ့ပဲစိုက်​တောင်သူများ သတိမထားမိ​သေးတဲ့​ရောဂါကတော့

ဘက်တီးရီးယား ရွက်​ခြောက်​ရောဂါပါ။

စပါးရွက်​ခြောက်​ရောဂါ(BLB) ကို လူသိများ​ပေမဲ့ ပဲရွက်​ခြောက်​ရောဂါကိုတော့ ​အသိနည်းကြပါ​သေးတယ်။

ဆေးဖျန်းလို့ အရွက်​လောင်တာလိုလို...

​နေ​ပူရှိန်ပြင်းထန်လို့ ​နေပူ​လောင်တာလိုလိုပဲ ထင်တတ်ကြပါတယ်။

ကမ္ဘာ့အပူချိန်​ပြောင်းလဲလာတာနဲ့အမျှ အပင်​ရောဂါကျ​ရောက်မှုပုံစံတွေဟာလည်း ​ပြောင်းလဲလာတာကို အစိမ်း​ရောင်လမ်း အဖွဲ့ဝင်များနဲ့တကွ စာဖတ်ပရိတ်သတ်များ သတိပြုမိ​စေရန် ​ရေးသားတင်ပြရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

ရောဂါဖြစ်​စေသက်ရှိ

​မြေ​ဆောင်၊ မျိုး​စေ့​ဆောင် ဘက်တီးရီးယားဖြစ်ပြီး အမျိုးအစား၂ မျိုးရှိတာ တွေ့ရပါတယ်။

၁။ သာမန်ရွက်​ခြောက်​ရောဂါ (common bean leaf blight disease)

• ဇင်သိုမိုးနပ်စ် ဘက်တီးရီးယားမျိုးစိတ်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ ​ဟေလို ရွက်ခြောက်​ရောဂါ (Halo leaf  blight disease)

• ဆူဒိုမိုးနပ်စ် ဘက်တီးရီးယားမျိုးစိတ်​ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

ရောဂါလက္ခဏာ

ဘက်တီးရီးယား​ရောဂါ စတင်ဝင်​ရောက်ကာစ လက္ခဏာဟာ ​ရေစိုနာအစက်အ​ပြောက်​လေး​တွေကနေ စတင်ပါတယ်။

ဘက်တီးရီးယားဆိုတာ ကိုယ်တိုင် အပင်ဆဲလ်အတွင်း ထိုး​ဖောက်ဝင်​ရောက်နိုင်ခြင်းမရှိပါဘူး။

• အင်းဆက်​တွေ ကိုက်တဲ့ဒဏ်ရာ
• လေပြင်းတိုက်ခတ်လို့ ရတဲ့ဒဏ်ရာ
• မိုးသည်းထန်လို့/​မိုးစက်မှန်လို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ
• အပင်သဘာဝ စတိုမာအ​ပေါက်များ
• အခြားသက်ရှိတစ်မျိုးမျိုး​ကြောင့်ရတဲ့ဒဏ်ရာများကတဆင့်သာ ဝင်​ရောက်နိုင်ပါတယ်။

ဒါ​ကြောင့် ​ရောဂါရပုံသဏ္ဍာန်ဟာ ရရှိတဲ့ ဒဏ်ရာအ​ပေါ်လည်း မူတည်ပါတယ်။

များ​သောအားဖြင့် အရွက်ရဲ့​အောက်ဖက်မျက်နှာမှာ ဆီစွန်း၊​ရေစိုနာ အညို​ပြောက်​လေး​တွေ​တွေ့ရပါတယ်။

​​ရောဂါစ​တွေ့ပြီး ၁၀ - ၁၄ ရက် ကြာရင် အလယ်တစ်သျှူးသား​​တွေ ညို​ခြောက်ပြီး အဝါ​ရောင်အနားသတ်လိုင်းနဲ့ အရွယ်အစား၊ ပုံသဏ္ဍာန် မညီ​သော ရွက်​ပြောက်၊ ရွက်​ခြောက် လက္ခဏာ​ တွေ့ရပါတယ်။

Common blight နဲ့ Halo blight လက္ခဏာက သိပ်မကွာပါဘူး။

Halo blightက​တော့ အကွက်ပိုကြီးပြီး နှတ်ခမ်းနား​တွေမှာအဝါ​ဖျော့​ရောင်  အရွက်ခြောက်တာ​တွေ့ပါတယ်။

ဘက်တီးရီးယားမှန်းသိသာ​စေတာက​တော့ ကူးစက်မြန်ခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အချိန်မီ ကာကွယ်နိုင်ခြင်းမရှိရင် တကွင်းလုံး​ခြောက်​သွေ့ပြီး ဆုံးရှုံးနိုင်ပါတယ်။

ဖြစ်တတ်​သောရာသီဥတု

• အပူချိန် ၂၈-၃၂ ဒီဂရီ ဆဲစိယပ် အကြား
• မိုးရွာတလှည့်၊​​ နေပူတလှည့် အ​ခြေအ​နေ
• မိုးမရွာ​ဘဲ လေပြင်းတိုက်ခတ်သည့်အ​ခြေအ​နေ
• မိုးကြီးရွာပြီး ပူ​နွေး၊ စိုစွတ်အ​ခြေအ​နေ​တွေမှာ ဘက်တီးရီးယား ဝင်နိုင်ပါတယ်။

ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း

• မျိုး​စေ့ကို ၄၅ ဒီဂရီဆဲစိယပ် ​ရေ​နွေးမှာ ၁၀ မိနစ် စိမ်စိုက်ခြင်း (သို့မဟုတ်) စထရက်တိုမိုင်စင် (streptomycin) နှင့် လူးနယ်စိုက်ခြင်း
• ခံနိုင်ရည်ရှိ​သော မျိုးစေ့ကိုအသုံးပြုခြင်း
• ရောဂါလက်ခံပင်များ၊​ ပေါင်းပင်များ ရှင်းလင်းခြင်း
• ၂ နှစ်တကြိမ် မတူညီ​သောသီးနှံ အလှည့်ကျ စိုက်ပျိုးခြင်း
• ကော့ပါး​ဆေး တမျိုးမျိုးကို ၁၀ ရက်ခြား ဖျန်းခြင်းများ ပြုလုပ်ပေးပါ။

ရောဂါကုသခြင်း

​အော်ဂဲနစ်နည်းဖြင့် ဘက်တီးရီးယားရွက်​ခြောက်​ရောဂါကို ကုသနည်း မသိ​သေးပါ။

ဓာတု​ဆေးဖြင့် ကာကွယ်နှိမ်နင်းမယ်ဆိုရင်တော့...

Xanthomonas  sp,အတွက် ...

Bismerthiazol (ဖာတီဇို, ဘီလီယံ...) ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ (Pseudomonas  sp အတွက်တော့ မ​သေချာပါ)

အကယ်၍ ​ဘက်တီးရီးယား ရွက်​ခြောက်ရောဂါလက္ခဏာဟု သံသယရှိရင်တော့...

ပင်ပြလက္ခဏာကို ဖုန်းဖြင့် ရှင်းလင်းစွာ ရိုက်ပြီး အစိမ်း​ရောင်လမ်း(အ​မေးအဖြေကဏ္ဍ)ကို အလျင်အမြန် ဆက်သွယ်​မေးမြန်း အကူအညီရယူပါလို့ အကြံပြုတင်ပြရင်း...

​စေတနာများစွာဖြင့်...

ဒို့ဦး​လေး

ဆောင်းပါးများ/သတင်းများ ပြန်လည်ကူးယူဖော်ပြလိုပါက "အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်" ဟု ထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။