သက်ရှိသတ္တဝါအားလုံး၊ မြေကြီးပေါ်မှာ နည်းမျိုးစုံဖြင့် မှီတည်အသက်ရှင်သန်နေကြရပါတယ်။

အထူးသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရာမှာ အခြေခံအကျဆုံး မူလ၊ ပဓာန အရာဟာ မြေကြီး(တနည်းအားဖြင့်)မြေဆီလွှာသာလျှင်ဖြစ်ပါတယ်။

အကြောင်းနဲ့ အကျိုးတရား(Cause and effect)သီအိုရီအရ...

မြေဆီလွှာကို အမှီပြုရတဲ့သီးနှံတွေ များများထွက်ပြီး ကောင်းကောင်းသီးပွင့်နိုင်ဖို့ အကြောင်း တရား(Cause) ကောင်းဖို့လိုအပ်တာ အမှန်ပါ။

အကြောင်းတရား(Cause) ကောင်းရင်..

အကျိုးတရား (effect) ကောင်းမှာ အသေအချာပါပဲ။

မြေဆီလွှာကောင်းခြင်းလက္ခဏာများ

• ၁။ မြေအမျိုးအစား(soil type)
• ၂။ မြေချဉ်/ငန်ကိန်း (soil pH)
• ၃။ မြေကြီးအာဟာရ (soil nutrients)

အထက်ပါအချက်များကို ကြည့်၍ မြေဆီလွှာ ကောင်းခြင်း၊ မကောင်းခြင်း လေ့လာအကဲခတ်နိုင်ပါတယ်။

၁။ မြေဆီလွှာအမျိုးအစား

• သဲမြေလား(sand)
• နုန်းမြေလား (silt)
• မြေစေးမြေလား (Clay)

ယေဘုယျခြုံငုံသုံးသပ်ရမယ်ဆိုရင်တော့...

သဲ+ နုန်း+ မြေစေး = နုန်းမြေနု(loam) မြေဟာ အပင်အတော်များများအတွက် အကောင်းဆုံးမြေလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။

၂။ မြေကြီး pH (ချဉ်ငန်ဓာတ်)

• မြေဆီလွှာကောင်းခြင်းလက္ခဏာထဲမှာ မြေချဉ်ငန်ကိန်းမျှတဖို့လည်း အရေးပါပါတယ်။
• pH 6 နဲ့ 8 အကြား ရှိနေမှ မြေဆီလွှာကောင်းခြင်းမည်ပါတယ်။

၃။ မြေကြီးအာဟာရ

မြေဆီလွှာကောင်းခြင်းလက္ခဏာတွေထဲမှာ သီးနှံပင်တွေကြိုက်နှစ်သက်တဲ့အာဟာရတွေ ရှိနေဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။

အပင်တွေကြိုက်တဲ့ အာဟာရ အမျိုး ၂၀ ရှိတယ်လို့ ပညာရှင်တွေ ဆိုထားပါတယ်။

• ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒြိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင် (ကာဗွန်ကိုတော့ လေထဲကရပြီး ဟိုက်ဒြိုဂျင်နဲ့ အောက်ဆီဂျင်ကိုတော့ ရေကနေရပါတယ်)
• နိုက်ထရိုဂျင်၊ ဖော့စဖရပ်၊ ပိုတက်စီယံ (အဓိကအကျဆုံးလိုအပ်တဲ့အာဟာရတွေဖြစ်ပါတယ်)
• ကယ်လ်စီယံ၊ မဂ္ဂမီစီယံ၊ ဆာလဖာ (ဒုတိယအလိုအပ်ဆုံးအာဟာရတွေဖြစ်ပါတယ်)
• မင်းဂနိ၊ ဇင့်၊ သံ၊ ကော့ပါး၊ ဘိုရွန်၊ မော်လစ်ဒီနမ်၊ ဆီလီကွန်၊ ကိုဘော့၊ နီကယ်၊ ဗာနာဒီယံ၊ စထရွန်တီယံ၊(BAC, fertilizer) (လိုတော့လိုပေမဲ့ အရမ်းကြီးမလိုအပ်တဲ့ အနည်းလိုအာဟာရတွေဖြစ်ပါတယ်)

သင့်မြေဟာ..

• မြေသေ(Dead soil)လား?
• မြေရှင်( living soil) လား? ဆိုတာလည်း သိဖို့လိုပါတယ်။

မြေသေ(Dead soil) ဆိုတာ..

သစ်ဆွေးဓာတ်ကင်းမဲ့ပြီး စိုလွယ်၊ ခြောက်လွယ်သော/ ထယ်ထိုးလျှင် နှမ်းဖတ်တောင့်ထွက်သော/ပတ်ကြားအက်သော/ အမြစ်ဆီသို့ ရေမစိမ့်နိုင်/လေမရှူနိုင်သော အထိန်းအသိမ်းမဲ့မြေမျိုးကို ခေါ်ပါတယ်။

• ရေတိုက်စားခံရပြီး အပေါ်ယံမြေဆီလွှာအာဟာရဓာတ် ကင်းမဲ့သောမြေ..
• ဓာတုဗေဒပစ္စည်းများ (ပေါင်းသတ်ဆေး၊ ပိုးသတ်ဆေး၊ ဓာတ်မြေသြဇာ..စသည်)အလွန်အကျွံသုံးစွဲပြီး ဓာတ်ကြွင်းများသောမြေ..
• ပေါင်းမြက်များ၊ ဖျက်ပိုးများ၊ ရေဆိုးရေညစ်များ၊ စက်ရုံစွန့်ပစ်ရေဝင်မြေများ..

အဆိုပါမြေအမျိုးအစားများကို မြေသေ(Dead soil) တွေလို့ သတ်မှတ်နိုင်ပါတယ်။

သေချာတာကတော့..

အဆိုပါအချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီနေသော မည်သည့်လယ်ယာကိုင်းကျွန်းမြေမဆို..စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း ဖြစ်ထွန်းဖို့ဝေးစွ..အကြွေးကျေရုံသာ အဖတ်တင်ပါလိမ့်မယ်။

မြေရှင်(Living soil) ဆိုတာ..

• တီကောင်ကဲ့သို့ မြေတွင်ပျော်ပြီး သီးနှံပင်များ အာဟာရစုပ်ယူနိုင်ရန် ကူညီပေးသော ပိုးကောင်များရှင်သန်သောမြေ..
• မှို၊ ဘက်တီးရီးယားကဲ့သို့ အကျိုးပြုအဏုဇီဝများ ရှင်သန်နိုင်သောမြေ..
• ရိုးပြတ်များ၊ အပင်အကြွင်းအကျန် အဆွေးအမြည့်များ၊ သစ်ဆွေးများသောမြေ..
• မြေဖုံးပင်များနှင့် သီးနှံပင်အမြစ်များထိ ရေစိမ့်ဝင်နိုင်သော၊ ရေစီးရေလာ/အစိုဓာတ်ထိန်းနိုင်သောမြေ... စတာတွေပဲဖြစ်ပါတယ်။

တနည်းအားဖြင့် ကျန်းမာသောမြေကို ရှင်သန်သောမြေ(Living soil)လို့ သတ်မှတ်နိုင်ပါတယ်။

" အပင်ကောင်းချင်...မြေကိုပြင်

လူကိုကောင်းချင်.....စိတ်ကိုပြင်" တဲ့။

ဒါပေမဲ့...

"အပင်ကောင်းမှ အထွက်ကောင်းမယ်" ဆိုပြီး..

မြေကြီးကိုမပြင်ဘဲ အပင်ပေါက်ပြီးမှ အားဆေးအကောင်းစားများ၊ ပိုးသတ်ဆေး/ မှိုသတ်ဆေး/ဓာတ်မြေသြဇာများ စျေးကြီးပေးပြီး ဝယ်သုံးနေကြရပါတယ်။

ကုန်ကျစရိတ်က မသက်သာ၊ အထွက်နှုန်းက..တက်မလာ။

ဆိုတော့ကား...

တောင်သူများအနေနဲ့ အထူးသတိပြုမိစေချင်တာကတော့..

၁။ မြေကြီးတွေ ပျက်နေပါတယ်၊ မကျန်းမာတော့ပါဘူး..ဆိုရင်

(အပေါ်ယံမြေလွှာရဲ့၊ ရုပ်ပိုင်း/ဓာတ်ပိုင်း ၂ မျိုးလုံး ပြုပြင်ပြောင်းလဲပေးဖို့လိုအပ်နေပါပြီ)

၂။ ရာသီဥတု၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သိသာစွာ ပြောင်းလဲနေပါတယ်...ဆိုရင်..

(နည်းစနစ်တွေ လိုက်ပါပြောင်းလဲဖို့လိုပါပြီ)

၃။ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးတွေဖြစ်တဲ့ သီးနှံဖျက်ပိုးတွေ(ပေါင်းပင်/ပိုးမွှား/ရောဂါ) မနိုင်မနင်း ဖြစ်နေပါတယ်...ဆိုရင်..

(ဓာတုဗေဒဆေး တခုတည်း အားကိုးနေလို့မရတော့ပါဘူး၊ သဘာဝဆေးနည်းတွေ၊ ဘက်စုံကာကွယ်နည်းတွေကို မဖြစ်မနေအသုံးပြုဖို့ လိုအပ်နေပါပြီ)

သို့ဖြစ်ပါ၍... မိမိစိုက်ခင်းမြေအမျိုးအစားအလိုက် လိုအပ်ချက်များကို အသိ၊ သတိဖြင့် ပြုပြင်ဆောင်ရွက်နိုင်ပါရန်နှင့်..

ဓာတ်မြေသြဇာအသုံးပြုတိုင်း သဘာဝမြေသြဇာကို တွဲဖက်အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့်...

သီးနှံပင်အမြစ်များ အစာရေစာအလွယ်တကူစုပ်ယူစားသုံးနိုင်သော /ကျန်းမာသော/ ရှင်သန်သော(Living soil) များ ဖြစ်အောင် ပြုပြင်လုပ်ဆောင်နိုင်ကြပါရန် တိုက်တွန်းရေးသားလိုက်ရပါတယ်ခင်ဗျာ။

စေတနာများစွာဖြင့်..

ဒို့ဦးလေး..

ဆောင်ပါးများ/သတင်းများ ပြန်လည်ကူးယူဖော်ပြလိုပါက "အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်" ဟုထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။