ဟင်းသီးဟင်းရွက်များသည် လူတို့အတွက်လိုအပ်သော အဖိုးတန် ဗီတာမင်နှင့် သတ္တုဓာတ်များ ကို ထောက်ပံ့ပေးကြသည့်အပြင် စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးနိုင်သော သီးနှံများလည်း ဖြစ်သည်။ စိုက် ပျိုးသူများအနေဖြင့် မိမိတို့စိုက်ပျိုးရရှိသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့မှ ရလာသည့် မျိုးစေ့များကို ကိုယ်တိုင် သိုလှောင်သိမ်းဆည်းထားနိုင်ပါက မိမိတို့ဒေသနှင့် ကိုက်ညီသည့် ယုံကြည်စိတ်ချရ သည့် အရည်အသွေးကောင်းဒေသမျိုးများကို အလုံအလောက်ရနိုင်ပြီး မျိုးစေ့အတွက် ကုန်ကျစ ရိတ် လည်း သက်သာနိုင်ပေသည်။

ကောင်းကျိုးများ
- မျိုးစေ့များအား မှန်ကန်နည်းစနစ်ကျသော ပြုပြင်စီမံခြင်းနှင့် သိုလှောင် သိမ်းဆည်းခြင်းသည် မျိုးစေ့များ၏ အစေ့အအညှာက်ပေါက်နှုန်းကို ကောင်းစေသည်။
- မျိုးစေ့စရိတ်သက်သာစေ၍ အမြတ်ပိုမိုရရှိစေသည်။
- ကိုယ်တိုင်သိုလှောင်ထားသဖြင့် လိုအပ်သည့်အချိန်တွင် စိုက်ပျိုးရန်ရရှိနိုင်သည်။

ဆိုးပြစ်များ
- ရောဂါကျနေသော အပင်များဖြစ်ပါက သိုလှောင်မည့်အစေ့များသည် အရည်အသွေး ညံ့၍ ရော ဂါများ လည်း ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။
- စပ်မျိုးပင်များမှ ပြန်မျိုးခံရန် မသင့်တော်ပေ။ 

လိုအပ်သောပစ္စည်းများ
ဓါး၊ ရေခွက်၊ ရေဗူး၊ ရေပုံး၊ ဇကာ၊ ပလပ်စတစ်အစ (သို့) အဝတ်အစ၊ လေလုံသည့် ပုလင်း/ဗူး၊ ရေ။
- ရင့်မှည့် (သို့) ခြောက်သွေ့နေသော အသီး/ အသီးတောင့်

အစေ့များအား ပြုပြင်စီမံခြင်း
(က) မျိုးစေ့အစိုများပါသော အသားထူသည့် အသီး/ အသီးတောင့်အား ပြုပြင်စီမံခြင်း
ဥပမာ - ခရမ်းချဉ်၊ ခရမ်း၊ ဗူးဖရုံသခွား

- ကျန်းမာသန်စွမ်း၍ ရောဂါကင်းသော မိခင်အပင်မှ အလွန်ရင့်မှည့်နေသော အသီးကို ရွေးချယ် ပါ။

- ခွက် (သို့) ဗူး တစ်ခုထဲသို့ အစေ့နှင့် အရည်များကို ညှစ်ချ၍ လုံအောင်တင်းကျပ်စွာ ပိတ်ပါ။ 

- ၄ - ၇ ရက်ကြာသောအခါ ဗူးအတွင်းရှိ အစေ့နှင့် အရည်များသည် အနည်းငယ် အချဉ်ပေါက် လာမည်။

- ထိုအချဉ်ပေါက်နေသော ဗူးကို ညင်သာစွာလှုပ်ခါ၍ ရေပုံးတစ်ခုထဲသို့ လောင်းချပါ။

- ရေအသန့်ကို ပုံးထဲလောင်းထဲ့လိုက်ပါက အောင်သောအစေ့များသည် ရေထဲတွင်မြုပ်နေ၍ မ အောင်သောအစေ့များသည် ရေပေါ်တွင်ပေါလောပေါ်နေမည်။

- ရေပုံးထဲမှ ရေနှင့် မအောင်သောအစေ့များကို သွန်ချပါ။ အောင်သော အစေ့များ ကျန်ခဲ့ရမည်။

- ၎င်းအောင်သောအစေ့များကို ရေဆေး၍ အဝတ်စထဲတွင် ၂ - ၄ ရက်ကြာ ခြောက်သွေ့အောင် ထားရမည်။ 

(ခ) မျိုးစေ့အခြောက်များပါသော အသားထူအသီး/ အသီးတောင့်အား ပြုပြင်စီမံခြင်း
ဥပမာ - ငရုတ်၊ ရုံးပတီကဲ့သို့သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ

- အသီး/ အသီးတောင့်တစ်ခုလုံးအား အဝတ်စထဲထည့်၍ အခြောက်ခံပါ။

- အစေ့များထွက်လာစေရန် အိတ် (သို့) ဖျာပေါ်တွင် ၂ - ၃ ရက်ကြာ ခြောက်သွေ့အောင် ထားပါ။

- အဖျင်းအမှော်များ၊ ပေါင်းစေ့များနှင့် အခြားရောနှောပါဝင်နေသည့် အရာများကို ဖယ်ရှားရန် ပြာလှေ့ သန့်စင်ပါ။

မ
- အသီး/ အသီးတောင့်ကို အိတ်ထဲထည့်၍ အစေ့များထွက်လာအောင် ရိုက်ပုတ်ပါ။

- အစေ့များထွက်လာစေရန် အိတ် (သို့) ဖျာပေါ်တွင် ၂ - ၃ ရက်ကြာ ခြောက်သွေ့ အောင်ထားပါ။

- အဖျင်းအမှော်များ၊ ပေါင်းစေ့များနှင့် အခြားရောနှောပါဝင်နေသည့် အရာများကို ဖယ်ရှားရန် ပြာလှေ့ သန့်စင်ပါ။

အစေ့များအား သိုလှောင်သိမ်းဆည်းခြင်း

မျိုးစေ့အားလုံးအတွက် ဖြစ်ပါသည်။ 

- ခြောက်သွေ့သောမျိုးစေ့များအား လေလုံသောသံဗူး၊ ပုလင်း စသည်ထဲတွင်ထည့်၍ အေးမြ ခြောက်သွေ့သောနေရာတွင် သိုလှောင်ပါ။ 

- ဗူး/ ပုလင်းတွင် အပင်အမျိုးအစားနှင့် ရိတ်သိမ်းယူခဲ့သည့် ရက်စွဲကို ရေးမှတ်ထားရမည်။

- အစေ့များအား ခြောက်သွေ့နေစေရန် မီးဖိုမှရသည့် အေးနေသောပြာဖြင့် ရော၍ ထားရမည်။

- အင်းဆက်ပိုးမွှားများရန်မှ ကာကွယ်ရန် မျိုးစေ့ ၁ ကီလိုဂရမ်တွင် တမာပိုးသတ်ဆေးမှုန့် လက် ဘက်စားဇွန်း ၃-၄ ဇွန်းရောနယ်ပါ။

- တမာပိုးသတ်ဆေးမှုန့်အစား ငရုတ်သီးမှုန့်ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။

ဆောင်ရန်များ
- ကျန်းမာသန်စွမ်းသော အသီးမှရသည့် ရင့်မှည့်ခြောက်သွေ့သော အစေ့ကိုသာ သုံးပါ။

- အစေ့ကိုရေဆေးရာတွင် သန့်သောရေကိုသာ သုံးပါ။

- အစေ့များကို အရိပ်ထဲတွင်သာ အခြောက်ခံပါ။

- ရောဂါကျနေသည်ဟုထင်ပါက ဓာတုဆေးတမျိုးမျိုးဖြင့် စီရင်နိုင်ပါသည်။ 

- မျိုးစေ့မပြတ်ရရှိနေစေရန် ပုံမှန် စုဆောင်းပါ။

- သိမ်းဆည်းပြီး ၃-၆ လကြာမှ စိုက်ပျိုးပါ။ 

ရှောင်ရန်များ
- မီးဖိုသုံး၍ အခြောက်မခံပါနှင့်။

- မိုးရာသီတွင် မျိုးစေ့ပြုပြင်စီရင်ခြင်း မပြုလုပ်ပါနှင့်။

- သိုလှောင် သိမ်းဆည်းရာတွင် ၃ နှစ်ထက် မကြာမြှင့်စေရ။

- မသိုလှောင်မီ မျိုးစေ့အား မြေကြီးနှင့် မထိတွေ့ရ။

ဟန်ဖြိုးအောင် (ဥယျာဉ်ခြံ)

(မှတ်ချက်။ ။ "Sustainable Agriculture Extension Manual" ပါ " Storing Vegetable Seeds " ကို သင့်တော်သလို ဘာသာပြန်ရေးသားထားပါသည်။)