ဩဂဲနစ်စိုက်ပျိုးရေးတွင် ပဲဖတ်၊ နှမ်းဖတ်၊ နွားချေး နှင့် ငါးစွန့်ပစ်ပစ္စည်းတို့ကို အချဉ်ဖောက်ကာ ရွက်ဖျန်း မြေဩဇာပြုလုပ်ပြီး အပင်ကြီးထွားမှုကောင်းရန်နှင့် အထွက်တိုးရန် အပင်အားဆေးအဖြစ် သုံးစွဲကြသည်။ ယခုအခါ ခိုင်တိုစန်ကဲ့သို့သော အစွမ်းထက်သည့် ဩဂဲနစ်အာဟာရများ၊ သဘာဝဆေးဘက်ဝင် အပင်များမှ ထုတ်လုပ်ထားသော အပင်အားဆေးများ၊ သီးနှံကာကွယ်ဆေးများကို ရွက်ဖျန်းမြေဩဇာအဖြစ် ပြည်တွင်းမှာပင် ဈေးနှုန်းသက်သာစွာဖြင့် ထုတ်လုပ်ရောင်းချနေသည်ကို တွေ့ရပါသည်။
မိမိကိုယ်တိုင် ဖော်စပ်ပြုလုပ်နိုင်သော အပင်အားဆေးအချို့ကို ဖော်ပြပေးလိုက်ပါသည်။

နွားနို့ချဉ်ရည်ပြုလုပ်နည်း
(အပင်အားဆေး/ မှိုရောဂါကာကွယ်ရန်)

ပါဝင်ပစ္စည်းများ
နွားနို့ - ၁၀ ဆ
ဆန်ဆေးရည် - ၁ ဆ

ဆန်ဆေးရည်ကိုမြေအိုး၏ သုံးပုံတစ်ပုံသာထည့်၍ (၇) ရက်အနယ်ထိုင်ပြီးအလယ်အရည်ကြည်ကိုယူပါ။ ၎င်းရေ (၁) ဆကိုနွားနို့ (၁၀)ဆ နှင့်ရော၍ မြေအိုးထဲသို့ ထည့်ပြီး (၇) ရက်နေပါက အလယ်ရေကြည်ကိုယူ၍ အသုံးပြုနိုင် ပါသည်။ မြေအိုးထဲထည့်ရာတွင် မြေအိုး၏ သုံးပုံနှစ်ပုံသာထည့်ပြီး သုံးပုံတစ်ပုံကို လေဟာနယ် ထားပါ။ မြေအိုးများကိုစက္ကူဖြင့် လေလုံအောင်ဖုံးပြီး အရိပ်အောက်တွင်သာ ထားရပါမည်။ ချက်ခြင်းဖျန်းပါက တင်လဲရည် နှင့် ရောရန်မလိုပါ။ တာရှည်ထားလိုပါက တင်လဲရည်နှင့် ဆတူရောထားနိုင်သည်။ နို့ချဉ်ရည်ကိုရေနှင့် အဆ ၁၀၀ ရောပြီး အပင်ပေါ်နှင့် အပင်ခြေမြေပေါ် ဖျန်းနိုင်ပါသည်။ မြေဆွေးလုပ်ရာတွင် ထည့်သုံးက ဆွေးမြေ့မှုမြန်ပြီး မြေဆွေးအရည်အသွေး ပိုကောင်းစေပါသည်။ မြေပြုပြင်ရာတွင်လည်းသုံးနိုင်ပါသည်။

သစ်သီးအချဉ်ဖေါက်ရည် (Fermented Fruit Juice)
စွန့်ပစ်မည့်သစ်သီးနုလေးများ၊ အမှဲ့လွန်အသီးများကို တင်လဲရည်ဖြင့် ဆတူ ရောနယ်ပြီးမြေအိုး/ ပလတ်စတစ်ပုံး ထဲတွင် အိုး၏ သုံးပုံနှစ်ပုံထည့်၍ စက္ကူဖြင့် လေလုံအောင်ဖုံးပါ။ အသီးများကို ရေမဆေးအခွန်မခွာဘဲ ၂ လက်မ ခန့် အပိုင်းလေးများဖြစ်အောင် စဉ်းပြီးထည့်ပါ။ (၁၅) ရက်ကြာလျှင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ တစ်လခန့်ထားလျှင် ပိုကောင်းပါသည်။ အင်ဇိုင်းများနှင့် ဘီတာမင်များပါသောကြောင့် အသီးတင်စေသော အားဆေးအဖြစ် သုံးနိုင်ပါ သည်။ သင်္ဘောသီး၊ ငှက်ပျောသီး၊ ရွှေဖရုံသီးအမှည့်များဆိုလျှင် ပိုကောင်းပါသည်။ 

ကုက္ကိုသီး ရွက်ဖျန်းမြေဩဇာ

ပါဝင်သောပစ္စည်း
- ကုက္ကိုသီးကြိတ်ဖတ် ၁၀ ပိဿာ
- ထန်းလျှက် (သို့မဟုတ်) တင်လဲရည် ၁ ပိဿာ
- ရေ ၃၀ ဂါလန်
- ငါးအမိုင်နိုအက်စစ် ၁ လီတာ (ရေသန့်ဘူးတစ်ဘူး)

ငါးအမိုင်နိုအက်စစ် မရှိပါက ပုလဲမြေဩဇာ နို့ဆီဘူးတစ်ဝက်ခန့် ထည့်ပါ။ သို့သော် ဓါတုပစ္စည်းပါသဖြင့် ဩဂဲနစ် စိုက်ခင်းတွင် သုံးမရပါ။ ဓါတုပစ္စည်းအနည်းငယ်သုံးသော ဂျီအေပီစိုက်ခင်းတွင် သုံးနိုင်ပါသည်။ တစ်လကြာ စိမ်ပြီးသုံးပါ။ အပင်ကြီးထွားမှု အားကောင်းစေပြီး အသီးတင်မှုကောင်းကြောင်း တွေ့ရသည်။

ကုက္ကိုသီးကို ထုထောင်းရေစိမ်ပြီး မြေဆွေးပြုလုပ်ရာတွင် ထန်းလျှက်ကို တင်လဲရည်အစားသုံးနိုင်ပါသည်။ ကုက္ကိုသီး၏ အာနိသင်များကို စာရေးသူကိုယ်တိုင် ဂျုံသီးနှံတွင် သုတေသနပြုတွေ့ရှိဘူးပါသည်။
အထက်ပါ အပင်အားဆေးများကို ရေအဆ (၁၀၀) မှ (၅၀၀) ထိရောပြီး (၇) ရက်ခြားတစ်ကြိမ် ဖျန်းနိုင်ပါသည်။ အားဆေးအမျိုးမျိုးကို ရောဖျန်းနိုင်ပါသည်။ ပဲဖတ်၊ နှမ်းဖတ်၊ နွားချေးတို့ဖြင့်လည်း ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။

လက်ခြားရွက်ဖျန်းဆေး (Borax, Na2B4O7.10H2O)
ရေ (၄) ဂါလန် / (၁၀ ပိဿာ) လျှင် အမှုန့်ကြိတ်ပြီး လက်ခြားနှစ်ကျပ်ခွဲသားထည့်ဖျော်၍ အပင် ၁၅ ရက်သားမှ စ၍ ၁၀ ရက်ခြား သုံးကြိမ်ဖျန်းပါ။ ရေကိုအနည်းငယ်အပူပေး (ကြက်သိမ်းနွေးခန့်ပူအောင်) ၍ ဖျော်ရမည်။ လက်ခြားနှင့် ရေအချိုးသည် ၂၅-၂၈%ခန့်ဖြစ်သည်။ တစ်ဧက ဆေးဖျန်းပုံး (၆) ပုံးခန့်ဖျန်းပါ။ ပဲအထွက်ကို သိသာစွာ တိုးစေပါသည်။ လက်ခြားတွင် အပင်အနည်းလိုအာဟာရ ဘိုရွန်ပါဝင်ပြီး ပရေးဆေးဆိုင်များတွင် ဝယ်ယူနိုင်ပါသည်။ ဘိုရွန်သည် ပဲမြစ်ဖုမှ နိုက်ထရိုဂျင် ဖမ်းယူပေးနိုင်စွမ်းအားကို တက်စေသောကြောင့် ပဲအထွက်တိုးခြင်းဖြစ်ပါသည်။ လက်ခြားတွင် ဘိုရွန် ၁၁.၃% ပါဝင်ပါသည်။

ယမ်းစိမ်း (Potassium nitrate, KNO3)
အပင်တွင် နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ဖြစ်စေ၊ ပိုတက်ဆီယမ်ဓာတ်ဖြစ်စေ လိုအပ်ပါက ယမ်းစိမ်းကို ဝ.၁ % မှ ၁% ရေဖြင့် ဖျော်၍ ဆေးဖျန်းပုံးဖြင့်ဖျန်းလျှင် ဓါတ်များကို အပင်မှချက်ချင်းရရှိပြီး ပြန်ကျန်းမာလာနိုင်ပါသည်။ နိုက်ထရိုဂျင် ချို့တဲ့၍ အောက်ရွက်များဝါလာပါက ထိုသို့ဖျန်းလျှင် အလျှင်အမြန် ပြန်စိမ်းနိုင်ပါသည်။ ယမ်းစိမ်းတွင် N 13 % နှင့် K 44% ပါဝင်ပါသည်။

Source - ဩဂဲနစ်တောင်သူလက်စွဲစာအုပ် ပါမောက္ခဒေါက်တာမြင့်လွင်