မတ်ပဲမစိုက်ပျိုးမီ မြေဆီလွှာကို ထရိုင်ကိုဒါးမား (Trichoderma) ကြိုတင်ပက်ဖျန်းပေးခြင်းသည် မြေအောင်းမှိုရောဂါပိုးများကို စောစီးစွာ နှိမ်နင်းပေးနိုင်သဖြင့် အလွန်အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိပါတယ်။ ထရိုင်ကိုဒါးမားသည် မတ်ပဲပင်တွင် အဖြစ်များသော အမြစ်ပုပ်၊ ပင်ခြေပုပ်နှင့် ညှိုးသေရောဂါဖြစ်စေသည့် မှိုဆိုးများကို ကြိုတင်ကာကွယ်ပေးသည့်အပြင်၊ မတ်ပဲမြစ်များတွင် နေရာယူကာ အပင်ကြီးထွားမှုကို အားပေးပါတယ်။ ထရိုင်ကိုဒါးမားကို ရေနှင့်သမအောင်ဖျော်ပြီး ထွန်းယက်ပြင်ဆင်ထားသော မြေဆီလွှာပေါ်သို့ ဆေးဖျန်းပုံးဖြင့် နှံ့စပ်အောင် ကြိုတင်ပက်ဖျန်းပေးပါ။ ထရိုင်ကိုဒါးမား ကြိုဖျန်း/ကြဲပက်မည့်အချိန်တွင် မြေဆီလွှာ၌ အစိုဓာတ် အနည်းငယ် ရှိနေရန် လိုအပ်ပါသည်။ အလွန်ခြောက်သွေ့ပူပြင်းသော မြေပေါ်တွင် ဖြန်းပါက မှိုများ သေဆုံးသွားနိုင်ပါသည်။ထရိုင်ကိုဒါးမားကို နွားချေးဆွေး (သို့မဟုတ်) မြေဆွေး ခပ်စိုစိုနှင့် ရောစပ်ပြီး အရိပ်ရနေရာတွင် (၃) ရက်မှ (၅) ရက်ခန့် နှပ်ထားပါ။ ထိုသို့နှပ်ထားခြင်းဖြင့် ထရိုင်ကိုဒါးမားမှိုများ အရေအတွက် သန်းနှင့်ချီ၍ ပွားများလာမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းမြေဆွေးကိုမှ စိုက်ခင်းထဲ ကြိုတင်ကြဲပက်ပေးခြင်းက ပိုမိုထိရောက်မှု ရှိစေပါတယ်။သို့သော် ဓာတုမှိုသတ်ဆေးများ သုံးစွဲထားပါက အနည်းဆုံး (၁၀) ရက်ခန့် ခြားပြီးမှသာ အသုံးပြုသင့်ပါသည်။

မြေပဲခင်းတွင် ကျရောက်သော မွှားပင့်ကူနီ (Red Spider Mites) သည် အရွက်အောက်မျက်နှာပြင်မှ အရည်များကို စုပ်ယူစားသောက်သဖြင့် အရွက်များ ဝါသလိုဖြစ်ကာ အထွက်နှုန်းကျဆင်းစေပါတယ်။ ၎င်းတို့ကို နှိမ်နင်းရန် သာမန်ပိုးသတ်ဆေးများ မသုံးဘဲ စိုက်ပျိုးရေးသုတေသန လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် တောင်သူအများစုကတော့အဘာမက်တင် (Abamectin)၊ ပိုင်ရီဒါဘင် (Pyridaben) သို့မဟုတ် ပရိုပါဂျိုက် (Propargite) ကဲ့သို့သော မွှားနိုင်ဆေး (Miticide) သီးသန့်ကို ရွေးချယ်သုံးစွဲလေ့ရှိတယ်။ ဆေးဖျန်းရာတွင် မွှားပိုးများ ခိုအောင်းရာ အရွက်အောက်မျက်နှာပြင်ကို ဆေးနှံ့စပ်အောင် ပက်ဖျန်းရမည်ဖြစ်ပြီး ဆေးယဉ်ပါးမှုမဖြစ်စေရန် ဆေးအုပ်စုကို လဲလှယ်သုံးရပါမယ်။ သဘာဝနည်းလမ်းအရ တမာဆီသုံးခြင်း၊ ပေါင်းမြက်ရှင်းခြင်းနှင့် စိုက်ခင်းကို ရေမငတ်အောင် ဂရုစိုက်ခြင်းဖြင့်လည်း ကာကွယ်နှိမ်နင်းနိုင်ပါတယ်။

ထင်းမီးပြာတွင် အပင်နှင့် မြေပဲဥ အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းရန် အဓိကလိုအပ်သော ပိုတက်ဆီယမ် (Potassium)၊ ကယ်လ်ဆီယမ် (Calcium/ထုံးဓာတ်)၊ မဂ္ဂနီဆီယမ် (Magnesium) နှင့် ဖော့စ်ဖရပ်စ် (Phosphorus) ဓာတ်များအပြင် အခြားအနည်းလိုဓာတ်များပါ ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်ပါတယ်။ ၎င်းသည် မြေပဲဥခွံကို မာကျောစေပြီး အစေ့ပြည့်ဥအောင်စေသည့်အပြင်၊ မြေဆီလွှာအချဉ်ဓာတ်ကို လျှော့ချပေးပြီး ပိုးမွှားမှိုရောဂါများကိုလည်း သဘာဝအတိုင်း ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ သို့သော် နိုင်ထရိုဂျင်ဓာတ် လုံဝမပါဝင်ဘဲ အယ်လ်ကာလီဓာတ် ပြင်းထန်သဖြင့် အလွန်အကျွံသုံးစွဲခြင်းနှင့် နိုင်ထရိုဂျင်မြေဩဇာများနှင့် တိုက်ရိုက်ရောစပ်သုံးစွဲခြင်းကိုမူ ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။

ဂန္ဓမာပန်းပင်တွင် အရွက်အကြောများ စိမ်းနေပြီး ရွက်ပြားများ ဝါဖျော့နေခြင်းသည် အပင်တွင် အာဟာရဓာတ် ချို့တဲ့နေသည့် လက္ခဏာဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ရွက်ရင့်များတွင် ဖြစ်ပါက မဂ္ဂနီဆီယမ် (Magnesium) ချို့တဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ရွက်နုများတွင် ဖြစ်ပါက သံဓာတ် (Iron) ချို့တဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ လည်းရှိပါတယ်။ ၎င်းကို ကုသရန်အတွက် အပင်ခြေကို NPK ကွန်ပေါင်းမြေသြဇာနှင့် သဘာဝမြေသြဇာများ ကျွေးပေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ အမြန်ဆုံး သက်သာစေရန် အနည်းလိုအဟာရရွက်ဖျန်း(Chelated Micronutrients) ကို အရွက်ဖျန်းအားဆေးအဖြစ် တစ်ပတ်တစ်ကြိမ် စနစ်တကျ ပက်ဖျန်းပေးရပါမယ်။ ထို့အပြင် မြေဆီလွှာ pH လွန်ကဲခြင်းနှင့် ရေဝပ်ခြင်းတို့ကြောင့်လည်း အာဟာရမစုပ်ယူနိုင်ဘဲ ဖြစ်တတ်သဖြင့် ရေနုတ်မြောင်း ကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ပေးရန် လိုအပ်ပါတယ်။ဂန္ဓမာပင်တွင် မွှားပင့်ကူနီကျနေတယ်လို့လည်း ယူဆမိပါသေးတယ်။ မွှားပင့်ကူနီကျမကျကို သိရှိနိုင်ရန် အရွက်အောက်မျက်နှာပြင်ကို သေချာစွာ စစ်ဆေးရပါမယ်။ ၎င်းတို့သည် အလွန်သေးငယ်သဖြင့် သာမန်မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်ရန် ခဲယဉ်းသော်လည်း အရွက်အောက်တွင် အပ်ဖျားခန့် အနီစက် သို့မဟုတ် အဝါစက်လေးများ ရွေ့လျားနေခြင်း၊ အရွက်များပေါ်တွင် အပ်ခေါင်းခန့် အဝါပြောက်ငယ်များ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းနှင့် အပင်များတွင် ပင့်ကူအိမ်ကဲ့သို့ နုညံ့သော အမျှင်တန်းလေးများ ဖွဲ့နေခြင်းတို့ကို ကြည့်၍ အတည်ပြုနိုင်ပါတယ်။ ၎င်းကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ဦးစွာ အပင်ကို ရေပြင်းပြင်းဖြင့် ထိုးပက်ဆေးကြောပေးခြင်းဖြင့် မွှားကောင်ရေကို လျှော့ချနိုင်ပြီး၊ သဘာဝနည်းအရ တမာဆီ (Neem Oil) သို့မဟုတ် ဆပ်ပြာရည် ဖျန်းပေးနိုင်ပါတယ်။ ပိုးကျရောက်မှု ပြင်းထန်ပါကစိုက်ပျိုးရေးသုတေသန လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် တောင်သူအများစုကတော့ မွှားသတ်ဆေး (Acaricide) အမျိုးအစားဖြစ်သော အာဗာမက်တင် (Abamectin) သို့မဟုတ် စပီရိုဒီကလိုဖန် (Spirodiclofen) ကဲ့သို့သော ဓာတုဆေးဝါးများကို ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း အရွက်အောက်မျက်နှာပြင်ပါ အနှံ့အပြား ရောက်ရှိအောင် စနစ်တကျ ပက်ဖျန်းနှိမ်နင်းသုံးစွဲလေ့ရှိတယ်။

အောက်တိုဘာလ (မိုးနှောင်းဆောင်းဦးကာလ) တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၌ သက်တမ်း ၁၁၀-၁၁၅ ရက်ရှိ GW11စပါး ကို စိုက်ပျိုးပါက ရာသီဥတုနှင့် နေရောင်ခြည်ရရှိမှု ကောင်းမွန်သဖြင့် အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းနိုင်ပါတယ်။ သို့သော် ဤကာလသည် မိုးကုန်ချိန်ဖြစ်၍ စပါးပင်ပွားချိန်နှင့် အနှံထွက်ချိန်များတွင် စိုက်ပျိုးရေ/သွင်းရေကို လုံလောက်စွာ ပေးဝေနိုင်မည့် အခြေအနေ ရှိ၊ မရှိ ကို မဖြစ်မနေ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရပါမယ်။ အပင်ပွားနှုန်းကောင်းသော မျိုးဖြစ်၍ Drum Seeder ဖြင့် တန်းဆွဲစိုက်ပျိုးခြင်းက ပိုမိုသင့်တော်ပြီး၊ အထွက်နှုန်းကောင်းရန်အတွက် ယူရီးယားနှင့် ပိုတက်ရှ်မြေဩဇာကို မျှတစွာကျွေးခြင်း၊ မိုးနှောင်းကာလတွင် ကျရောက်တတ်သည့် နှံစုပ်ပိုးနှင့် ရွက်ခြောက်ရောဂါများကို ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပေးရပါမယ်။

လှေးပိုးကျနေတာပါ

ပုံပါ ခရမ်းသီးပျိုးပင်ငယ်လေးများ အပင်ခြေရည်စိုပြီး ပုပ်ကာ လဲကျသေဆုံးရခြင်းသည် ပျိုးခင်းများတွင် အဖြစ်များဆုံးဖြစ်သည့် ပျိုးပင်ခါးရိရောဂါ (Damping-off Disease) ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဤရောဂါသည် မြေကြီးထဲတွင် ခိုအောင်းနေတတ်သော မှိုပိုးများကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး၊ အမိုးအကာအောက်တွင် စိုထိုင်းဆ လွန်ကဲခြင်း၊ ရေဝပ်ခြင်းနှင့် အပင်ထူထပ်လွန်းခြင်းတို့က ရောဂါကို ပိုမိုဆိုးရွားစေပါတယ်။ ကာကွယ်ရန်အတွက် ရေလောင်းမှုကို လျှော့ချပြီး လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် အမိုးအကာများကို နေ့ခင်းဘက်တွင် ဖွင့်ပေးရပါမယ်။ ရောဂါထပ်မံမပြန့်ပွားစေရန် ကျန်းမာသော ပျိုးပင်များနှင့် မြေဆီလွှာကို မက်တယ်လက်ဆီး (Metalaxyl) သို့မဟုတ် Foestyl Al, Hymexazol မှိုသတ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုး ဖျန်းပေးခြင်းဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်ပါတယ်။နောက်တစ်ကြိမ် ပျိုးထောင်ပါက ပျိုးမြေတွင် ထရိုင်ကိုဒါးမား (Trichoderma) အကျိုးပြုမှိုကို ကြိုတင်ထည့်သွင်း ပေးခြင်းဖြင့် မြေဆောင်မှိုရောဂါများကို အထိရောက်ဆုံး ကာကွယ်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။

ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်သည် ရာသီဥတု အေးမြသဖြင့် ဂန္ဓမာပန်းကို တစ်နှစ်ပတ်လုံး စိုက်ပျိုးနိုင်သော်လည်း ဈေးကွက်အကောင်းဆုံး ဆောင်းတွင်းပွဲတော်ရက်များ (ဒီဇင်ဘာ/ဇန်နဝါရီ) တွင် အချိန်ကိုက် ပန်းပွင့်ရန်အတွက် ဩဂုတ်လနှင့် စက်တင်ဘာလ တို့သည် အကောင်းဆုံး စိုက်ပျိုးရမည့် လများ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝါဆို၊ ဝါခေါင် ဘာသာရေးပွဲတော်ရက်များအတွက်မူ မတ်လမှ မေလအတွင်း မိုးကြိုကာလတွင် စိုက်ပျိုးသင့်ပြီး၊ မိုးတွင်း (ဇွန်/ဇူလိုင်) စိုက်ပျိုးပါက မှိုရောဂါကာကွယ်ရန် မိုးကာအမိုးအကာ အသုံးပြုပေးရပါမယ်။

စပါးပင်များတွင် နီမတုတ် (Nematode) ရောဂါကြောင့် အပင်ပုခြင်းနှင့် အရွက်များ နီတိုဖြစ်ခြင်း ကြုံတွေ့ရပါက မြေကြီးထဲသို့ တိုက်ရိုက်ကုသနိုင်သော ပင်လုံးပြန့် အလုံးအခဲပိုးသတ်ဆေးများဖြစ်သည့် ကာဘိုဖျူရန် ၃ ဂျီ (Carbofuran 3G) သို့မဟုတ် ဖစ်ပရိုနေးလ် ၃ ဂျီအာ (Fipronil 3 GR) ကို မြေတွင်းကြဲပက်၍ အဓိက နှိမ်နင်းရပါမယ်။ အရွက်ဖျန်းဆေးများသည် ထိရောက်မှုနည်းပါးသဖြင့် အသုံးမပြုသင့်ပါဘူး။ ယင်းအပြင် အမြစ်သစ်များပြန်လည်ထွက်ရှိပြီး အပင်လန်းဆန်းလာစေရန် ဇင့်ဓာတ်နှင့် ပိုတက်ဆီယမ်မြေသြဇာများကို ဖြည့်တင်းကျွေးပေးရပါမယ်။ ရောဂါသက်သာစေရန် စပါးခင်းကို ရေအမြဲလှောင်မထားဘဲ ရေသွင်းရေထုတ် ပြုလုပ်ပေးခြင်း၊ စိုက်ပျိုးခါနီးတွင် မြေကို သေချာစွာထွန်ယက်နေလှန်းပေးခြင်း စသည့် စိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်များကိုပါ ပူးတွဲလုပ်ဆောင်ရပါမယ်။

ပုံပါ ကန်စွန်းရွက်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော ရောဂါမှာ Albugo ipomoeae-aquaticae မှိုကြောင့်ဖြစ်သည့် ကန်စွန်းရွက်သံချေးဖြူ (White Rust) ဖြစ်ပါတယ်။ အရွက်အောက်မျက်နှာပြင်တွင် အဖြူရောင်/ဝါကြောင်ကြောင် အဖုအပိမ့်များ တွေ့ရတတ်ပြီး အပင်ကြီးထွားမှုကို တားဆီးတတ်ပါတယ်။ ၎င်းကို ကုသရန်အတွက် မက်တာလဇီး (Metalaxyl)၊ မန်ကိုဇက် (Mancozeb) သို့မဟုတ် အဇိုဆီစထရိုဘင် (Azoxystrobin) စသည့် မှိုသတ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုးကို ပက်ဖျန်းပေးနိုင်ပါတယ်။ စိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်အရ ရောဂါရအရွက်များကို ခူးဆွတ်ဖျက်ဆီးခြင်း၊ စိုက်ခင်းလေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် အပင်ထူထပ်မှု လျှော့ချခြင်းနှင့် အပင်ခြေကိုသာ ရေလောင်းပေးခြင်းဖြင့် စိုထိုင်းဆကို ထိန်းညှိကာ ရောဂါကူးစက်မှုကို ကာကွယ်နိုင်ပါတယ်။ စားသုံးသီးနှံဖြစ်၍ ဆေးဖျန်းပြီးပါက သတ်မှတ်ထားသည့် ဆေးသက်တမ်းပြယ်ရက် ပြီးမှသာ ခူးဆွတ်ရပါမယ်။