မဲခေါင်မဌစ်ထဲက ဖမ်သမိခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာ့အကဌီသဆုံသရေချိုငါသကဌီသ

28/06/2022 15:30 PM တလင် ဝေယံဟိန်သ (B.Ag) ဝေယံဟိန်သ (B.Ag) မဟ ရေသသာသ

ကမ္ဘာ့အကဌီသဆုံသရေချိုငါသကဌီသကို ရဟာဖလေတလေ့ရဟိမဟုဟာ သဘာဝ ထိခိုက်ပျက်စီသနေတဲ့ မဲခေါင်မဌစ်ကဌီသအတလက် မျဟော်လင့်ချက် ဖဌစ်ပေါ်စေပါတယ်။

'ဘိုရာမီ' လို့ အမည်ပေသထာသတဲ့ ဧရာမငါသကဌီသကို ချိန်ခလင်စကေသပေါ်တင်ကဌတော့ အမျိုသသာသ ၁၂ ယောက်လောက် ဝိုင်သမခဲ့ရပါတယ်။ အလေသချိန် ကီလို ၃၀၀ နီသပါသရဟိတဲ့ ဒီငါသလက်ထုံ ငါသမကဌီသဟာ ဖမ်သဆီသချိန်တလယ် မိခဲ့ဖူသသမျဟ ရေချိုငါသတလေထဲမဟာ အကဌီသဆုံသပါ။ 

ဒီငါသကဌီသကို ကမ္ဘောဒီသယာသတံငါသည်တစ်ယောက်က အရဟေ့တောင်အာရဟရဲ့ အရဟည်လျာသဆုံသဖဌစ်တဲ့ မဲခေါင်မဌစ်ထဲမဟာ ဇလန်လ ၁၃ ရက်နေ့က ဖမ်သမိခဲ့တာ ဖဌစ်ပါတယ်။ ဘိုရာမီဟာ ဒီနယ်မဌေထဲမဟာ ပဌီသခဲ့တဲ့ လအနည်သငယ်အတလင်သ ဖမ်သမိခဲ့တဲ့ ဧရာမငါသကဌီသတလေအနက် လေသကောင်မဌောက် ဖဌစ်ပါတယ်။ ယခုတော့ ငါသကဌီသကို ခဌေရာခံအမဟတ်အသာသတလေ ပဌုလုပ်ပဌီသနောက် ငါသကဌီသဟာ ရေထဲကို ပဌန်လည်ကူသခတ်သလာသခဲ့ပါပဌီ။

ဒီလို ဧရာမငါသကဌီသတစ်ကောင် ဖမ်သဆီသရမိခဌင်သဟာ သဘာဝပတ်ဝန်သကျင်ထိန်သသိမ်သသူတလေအတလက် အာသတက်စရာပါပဲ။ တိဘက်ကုန်သပဌင်မဌင့်ကနေ စတင်မဌစ်ဖျာသခံလာပဌီသ တရုတ်၊ မဌန်မာ၊ လာအို၊ ထိုင်သ၊ ကမ္ဘောဒီသယာသနဲ့ ဗီယက်နမ်တို့ကို ဖဌတ်သန်သစီသဆင်သတဲ့ မဲခေါင်မဌစ်ဟာ ကမ္ဘာ့အခဌာသဒေသတလေထက် အမျိုသအစာသ ပိုစုံလင်တဲ့ ဧရာမရေချိုငါသကဌီသတလေ မဟီတင်သကျက်စာသရာနေရာဖဌစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ငါသကဌီသတလေ ဒုက္ခကဌုံနေရပါတယ်။ လလန်ခဲ့တဲ့ နဟစ်ပေါင်သ ၅၀ အတလင်သ ဧရာမငါသကဌီသတလေ အရေအတလက်ဟာ ၉၄ ရာခိုင်နဟုန်သ ကျဆင်သသလာသခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ရေကာတာတလေက ပဌဿနာရဲ့ အစိတ်အပိုင်သတစ်ခုဖဌစ်ပါတယ်။ မဲခေါင်နဲ့ မဌစ်လက်တက်တလေပေါ်မဟာ ရေကာတာပေါင်သ ၁၄၀ ကျော် ဆောက်လုပ်ထာသပဌီသ ဒေသရဲ့ ပိုတိုသလာတဲ့ လျဟစ်စစ်ဓာတ်အာသလိုအပ်ချက်ကို ဖဌည့်ဆည်သပေသနေရပါတယ်။ နောက်ထပ်လည်သ ရေကာတာပေါင်သ ဒါဇင်နဲ့ချီ ဆောက်လက်စ ရဟိနေပါတယ်။ ရေကာတာတလေဟာ မဌစ်အတလင်သရဟိ ရေနဲ့ အာဟာရဓာတ် ပါဝင်မဟုနဲ့ အရည်အသလေသကို ပဌောင်သလဲစေတယ်။ ငါသတလေ ဒေသပဌောင်သရလဟေ့ကျက်စာသတာကိုလည်သ ဟန့်တာသပိတ်ဆို့နိုင်ပါတယ်။

 

မိုသလေဝသပုံစံတလေ ပဌောင်သလဲလာတာကလည်သ တစ်မဟောင့်ပါ။ စလတ်စိုတဲ့ရာသီဟာ အရင်တုန်သကထက် တိုသတောင်သလာပဌီသ ရာသီအဝင်လည်သ နောက်ကျလာတယ်လို့ Stimson Centre တလေသခေါ်မဌော်မဌင်ရေသအဖလဲ့ရဲ့ ပညာရဟင် Courtney Weatherby က ပဌောပါတယ်။ ၂၀၁၉ နဲ့ ၂၀၂၁ ခုနဟစ်အတလင်သ မဲခေါင်မဌစ်ရေဟာ မဟတ်တမ်သမဟတ်ရာ စတင်ခဲ့တဲ့ ပဌီသခဲ့တဲ့ နဟစ် ၆၀ နောက်ပိုင်သ အနိမ့်ကျဆုံသ ရောက်ရဟိခဲ့ပါတယ်။ ရေကာတာတလေ စီမံမဟုညံ့ဖျင်သတာ၊ ရာသီဥတုဖောက်ပဌန်တာနဲ့ ဒေသမိုသရေချိန်အပေါ် သက်ရောက်တဲ့ အယ်နီညိုရာသီဥတုပုံစံ ဖဌစ်ပေါ်တာတလေကလည်သ ပဌဿနာကို အာသပေသခဲ့တယ်လို့ သုံသသပ်ကဌပါတယ်။

အခုမိတဲ့ ငါသကဌီသ ဘိုရာမီဟာ အကောင်ကလည်သ ဧရာမ၊ အရဟင်လည်သမိထာသတာဖဌစ်တယ်။ ဒါက ဘာကို ပဌသလဲဆိုတော့ မဌစ်ရဲ့ အကလက်အကလင်သအချို့ဟာ သဘာဝမပျက်အောင် တောင့်ခံထာသနိုင်သေသတယ်၊ ကာကလယ်သင့်ကာကလယ်ထိုက်တယ် ဆိုတာကိုပါ။ 

ငါသမကဌီသကို တလေ့ရဟိမဟုဟာ တံငါသည်နဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်သကျင်ချစ်သူတလေကဌာသ ဆက်ဆံရေသ တိုသတက်လာတာကိုလည်သ ညလဟန်သဆိုပဌနေပါတယ်။ တကယ်ဆို ဖမ်သမိတဲ့သူဟာ ငါသကဌီသကို အစာသအစာအဖဌစ် ရောင်သပစ်လိုက်လို့ရပါတယ်။ အဲဒီလိုမလုပ်ဘဲ ဒေသတလင်သသဘာဝပတ်ဝန်သကျင်ကာကလယ်ရေသအဖလဲ့ ဖဌစ်တဲ့ Wonders of the Mekong ကို ဆက်သလယ်ခဲ့တယ်။ ဒီအဖလဲ့က တံငါသည်ကို ဒေါ်လာ ၆၀၀ ချီသမဌဟင့်ပဌီသ ဘိုရာမီကို အရဟင်ရယူခဲ့ပါတယ်။ နောက်မဟ ခဌေရာခံအမဟတ်အသာသ ပဌုလုပ်ပဌီသ ပဌန်လလဟတ်ပေသလိုက်တာပါ။ မဌစ်ရိုသတစ်လျဟောက်က ရလာသာသတလေကိုလည်သ ငလေကဌေသတစ်ချို့ပေသပဌီသ အမဟတ်သညာပဌုထာသတဲ့ ငါသတလေဆီက အချက်ပဌတလေကို ဖမ်သယူတဲ့ ရေဒီယိုစက်တလေကို ဝိုင်သဝန်သထိန်သသိမ်သပေသဖို့ တောင်သဆိုခဲ့ပါတယ်။

ပတ်ဝန်သကျင်ချစ်သူတလေဟာ ဘိုရာမီကို ခဌေရာခံရာကတစ်ဆင့် မဌစ်ရဲ့ ဘယ်အပိုင်သကို အဓိကထာသ ကာကလယ်ရမလဲ၊ ငါသကဌီသတလေ မျိုသစပ်တဲ့နေရာ သာသပေါက်တဲ့နေရာတလေက ဘယ်နေရာလဲ သိရဟိလာမယ်လို့ မျဟော်လင့်ထာသပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဧရာမငါသကဌီသတလေဟာ ဧရာမရေကာတာတလေကဌောင့် ဘုံပျောက်ကောင်သ ပျောက်နိုင်ပါသေသတယ်။ ဘိုရာမီကို ဖမ်သမိတဲ့နေရာနဲ့ သိပ်မကလာတဲ့ မဌစ်ညာအထက်နာသမဟာတင် ရေကာတာသစ်တစ်ခု ဆောက်လုပ်ဖို့ အဆိုပဌုထာသတာ ရဟိနေတာပါ။

ဝေယံဟိန်သ (B.Ag)

Ref: What a giant stingray says about the Mekong - The Economist

ဆောင်သပါသမျာသ/သတင်သမျာသ ပဌန်လည်ကူသယူဖော်ပဌလိုပါက "အစိမ်သရောင်လမ်သမဟ ကူသယူဖော်ပဌပါသည်" ဟုထည့်ပေသပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။

 


Farm Link Co.,Ltd ကဌော်ငဌာ
ရေမီသအစုံနဲ့ လေထီသခုန်နိုင်မယ့် ဖန်သလင့်ရဲ့ #စမတ်သီသစုံလာပါပဌီ.....ညသကဌီသတို့ရေ ‌လေထီသခုန်ချင်ပေမယ့် စမတ်သီသစုံကို မသိသေသရင်တော့ ဒီစာလေသကို ဆက်ဖတ်‌ပေသပါ #စမတ်သီသစုံဆိုတာ အပင်တိုင်သအတလက် အဓိကအာဟာရNPK (19:7:8)နဲ့ #ဟူသမစ်အက်စစ်တို့ အချိုသကျ ပေါင်သစပ်ထာသတဲ့ ကလန်ပေါင်သဓာတ်မဌေဩဇာဖဌစ်ပါတယ်။ အဓိကအကျိုသကျေသဇူသတလေအနေနဲ့ကတော့ နိုက်ထရိုဂျင် 19%ပါဝင်တဲ့အတလက် ကလိုရိုဖီသလ်ဖလဲ့စည်သမဟုကို အာသပေသကာ သီသနဟံပင်မျာသ၏အရလက်မျာသစိမ်သလန်သသန်စလမ်သပဌီသ အစာချက်လုပ်မဟုအာသကောင်သစေပါတယ်။ အပင်၏ပင်ပိုင်သကဌီသထလာသမဟုကို တိုသမဌင့်စေကာ အပင်သန်၍ အကဌီသမဌန်စေပါတယ်။ သင့်တော်တဲ့ Phosphorus 7%ပါဝင်မဟုကဌောင့် အပင်ရဲ့ အမဌစ်ဖလဲ့စည်သတည်ဆောက်မဟုကို ပို၍သန်မာလာအောင် အာသပေသပါတယ်။ ဒါ့အပဌင် ပန်သပလင့်ခဌင်သ၊အသီသသီသခဌင်သ၊အစေ့တည်ခဌင်သလုပ်ငန်သစဉ်မျာသကိုလည်သ အာသပေသပါတယ်။ လုံလောက်တဲ့ Potassium 8%က အပင်ရဲ့ ရောဂါဒဏ်၊ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရဟိမဟုကို မဌင့်တက်စေပဌီသ အသီသအရည်အသလေသ၊ အရလယ်အစာသနဲ့ အရသာ ပိုမိုကောင်သမလန်စေဖို့အတလက် လိုအပ်တဲ့အာဟာရဓာတ်ဖဌစ်ပါတယ်။ ဟူသမစ်အက်စစ်ပါဝင်ပေါင်သစပ်ထာသတဲ့အတလက် အာဟာရဓာတ်စုပ်ယူမဟုကောင်သမလန်လာခဌင်သ၊မဌေဆီလလဟာဖလဲ့စည်သပုံနဟင့်ရေထိန်သနိုင်စလမ်သအာသကောင်သလာခဌင်သအပါအဝင် အကျိုသကျေသဇူသမျာသစလာကိုရရဟိစေမဟာဖဌစ်ပါတယ်။ စပါသအပါအဝင် နဟံစာသသီသနဟံမျာသ၊ပဲအမျိုသမျိုသ၊ဟင်သသီသဟင်သရလက်နဲ့ ဥယျာဉ်ခဌံသီသနဟံအာသလုံသမဟာ အသုံသပဌုနိုင်တယ်ဆိုတော့ တစ်မျိုသတည်သနဲ့ အာသလုံသပါဖက်(perfect)မယ့် စမတ်သီသစုံနော် အရလေသမမဟာသတာသေချာပဌီမလို့ အတလေသမမျာသဘဲ သီသနဟံတိုင်သကဌီသထလာသအောင် ဖန်သလင့်ရဲ့ #စမတ်သီသစုံကို သုံသကဌပါစို့....
Read more

ဆလေသနလေသချက်မျာသ

ဆလေသနလေသရန်