ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ ဆာကိုစပိုရာရွက်​ပြောက်​ရောဂါ ကာကွယ်နှိမ်နင်းနည်း

မြန်မာအမည် = အရွက်ပြောက်ရောဂါ
အင်္ဂလိပ်အမည်= Cercospora leaf spot
သိပ္ပံအမည် = Cercospora canescens

မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးနီးပါးမှာ ဆောင်းသီးနှံအဖြစ် ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲသီးနှံကို စိုက်ဧက အများအပြား စိုက်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒီနှစ်ဆောင်းမှာတော့ အချိန်အခါမဲ့ မိုးရွာသွန်းမှုများကြောင့် ရန်ကုန်တိုင်းနဲ့ အချို့ဒေသတွေမှာ ပဲစိုက်တောင်သူများ ကမောက်ကမ ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။

စိုက်ပြီး အပင်ငယ်မိုးမိ/ရေဝပ်ခြင်း၊ ဖျက်ပြီးပြန်စိုက်ရခြင်း၊ စိုက်ချိန်နောက်ကျခြင်း၊ ထွန်ရေးကောင်းစွာမပြင်နိုင်ခြင်း စတဲ့ အခက်အခဲများစွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပါတယ်။

နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာကတော့ ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲခင်းတွေမှာ ရွက်ပြောက်ရောဂါ အဖြစ်များလာတာတွေ့ရတာပါပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီရောဂါဖြစ်လာရင် ဘယ်လိုကာကွယ်ကုသသင့်သလဲဆိုတာ ကို ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

ရောဂါဖြစ်စဉ်အကျဉ်းနဲ့ လက္ခဏာ

ရွက်ပြောက်ရောဂါ ဆိုပေမဲ့ အော်တာနေရီးယားရွက်ပြောက်၊ ဆာကိုစပိုးရားရွက်ပြောက် စသဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိကြသလို ဆာကိုစပိုးရာရွက်ပြောက်ရောဂါမှာကိုပဲ သီးနှံအလိုက် မျိုးစိတ်တွေ များစွာ ကွဲပြားခြားနားကြပါသေးတယ်။

Cercospora ဆိုတာ..

Cerco ဆာကိုနဲ့ Spore စပိုး နဲ့ ပေါင်းခေါ်ကြတာပါ။

Cerco ဆိုတာ လက်တင်ဘာသာ ဆာကယ်လ်(စက်ဝိုင်းပုံ)လို့ ခေါ်ပြီး၊

Spora(စပိုး= ကပ်ပါးမှို)လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။

ဒါကြောင့်...Cercosporaဆိုတာ...

"စက်ဝိုင်းပုံ အစက်အပြောက်မှိုရောဂါ " လို့ မြန်မာလိုအဓိပ္ပာယ်ယူနိုင်ပါတယ်။

သီးနှံအမျိုးအစားလိုက်ပြီး ဆာကိုစပိုရာ မျိုးစိတ်တွေ ကွာခြားပါတယ်။

ဥပမာ..

သကြားမုန်လာမှာ...Cercospora beticola,
ငရုတ်ရွက်ပြောက်ရောဂါမှာ... Cercospora capsici
မုန်ညင်း၊ မုန်လာမှာ... Cercospora nasturtii
မြေပဲရွက်ပြောက်မှာ... Cercospora arachidicola

စသဖြင့်ကွဲပြားခြားနားကြပါတယ်။

ရောဂါလက္ခဏာ

ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ သီးနှံမှာတော့..

Cercospora canescens လို့ ခေါ်တဲ့ မျိုးစေ့ဆောင်မှို(seed borne) ကြောင့် ဆာကိုစပိုရာရွက်ပြောက်ရောဂါဖြစ်စေတာပါ။
အောက်ရွက်တွေပေါ်မှာ အညိုရောင်အစက်အပြောက်လေးတွေနဲ့ အဝါရောင်နှုတ်ခမ်း နားသတ်ပုံစံ တွေ့ရပါတယ်။
မိုးကြီးရွာပြီး နောက်ရက်တွေမှာ မြေကြီးထဲက မှိုစပိုးတွေက မိုးရေပေါက်တွေကတဆင့် အရွက်ရဲ့ တစ်သျှူးသားထဲ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ပါတယ်။
ရာသီဥတု စွတ်စိုချိန်ကြာလေ ရောဂါတိုးပွားလေဖြစ်ပြီး ဆာကိုစပိုးတွေ တခုနဲ့တခု ဆက်မိပြီး အရွက်တခုလုံး မဲခြောက်သွားတတ်ပါတယ်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ...

အရွက်ပေါ် ဒဏ်ရာဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် အစာချက်အားနည်းပြီး အပင်မကြီး၊ အသီးမသီးနိုင်ဘဲ သီးနှံအထွက်နှုန်း၊ အရည်အသွေးကို များစွာထိခိုက်စေပါတယ်၊
ရောဂါပြလက္ခဏာမှာ ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ၊ ပဲပုပ် သီးနှံပေါ်မူတည်ပြီး အစက်အပြောက်အရွယ်အစား အကြီးအသေး ကွာခြားတတ်ပါတယ်။
ပဲပုပ်သီးနှံမှာဆိုရင်တော့ သံချေးရောဂါလက္ခဏာနဲ့ ခပ်ဆင်ဆင်တူတတ်ပါတယ်။
ဆာကိုစပိုရာရွက်ပြောက်ရောဂါ ဆိုပေမဲ့ တကယ်ဆိုးရွားလာရင် ရိုးတံတွေ၊ အသီးတွေ၊ အစေ့အဆန်တွေမှာတောင် အမဲစက်/အညိုစက်တွေ တွေ့ရတတ်ပြီး တဖြည်းဖြည်း အပင်ကျသွားနိုင်ပါတယ်။

ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း

ရောဂါကင်းသော မျိုးစေ့ကို အသုံးပြုပါ။
ရွက်ပြောက်ရောဂါ ခံနိုင်သော၊ မျိုးကောင်း/သန့် သုံးပါ။
မစိုက်မီ မျိုးစေ့ကို မျိုးလူးဆေး(ဂရိုးမက်စ်/အင်ဒေါင်း)အသုံးပြုပါ။
အတန်းလိုက်စိုက်စနစ် စိုက်ခြင်းသည်၊လေဝင်လေထွက်ကောင်းပြီး ရောဂါကျရောက်မှု သက်သာစေပါတယ်။
ပေါင်းမြက်များကို ကြိုတင်ကာကွယ်ပါ။

အော်ဂဲနစ်နည်းဖြင့်ကာကွယ်ခြင်း

ပန်းသီးကဇော်ရည်(Apple cider venigor)ကဲ့သို့ သစ်သီးအချဉ်ဖောက်အရည်များကို ရေတဂါလံ ၅၀ စီစီနှုန်း
နွားနို့(တိရစ္ဆာန်နို့) ကို ရေတဂါလံမှာ ၅၀ စီစီနှုန်း
တမာဆီကို ရေတဂါလံ ၂၀ စီစီနှုန်း
ဟိုက်ဒြိုဂျင်ပါအောက်ဆိုဒ် ၃% ကို ရေတဂါလံ ၅ စီစီနှုန်း

စသဖြင့် ဖျန်းပေးခြင်းဖြင့် ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

(မှတ်ချက်။ နေပူချိန်မဖျန်းရ)

ဓာတုမှိုသတ်ဆေး အသုံးပြုနှိမ်နင်းခြင်း

ကလိုရိုသာလိုနေးလ်
သိုင်အိုဖီနိတ်မီသိုင်း
ပရိုပီကိုနာဇိုးလ်
ကော့ပါးဟိုက်ဒြောက်ဆိုဒ်/အောက်ဆီကလိုရိုဒ်

စတဲ့ မှိုသတ်ဆေးတမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုနှိမ်နင်းနိုင်ပါတယ်။

စေတနာများစွာဖြင့်

ဒို့ဦးလေး

Ref>>>How to Treat Cercospora Leaf Spot Organically.

ဆောင်းပါးများ/သတင်းများ ပြန်လည်ကူးယူဖော်ပြလိုပါက "အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်" ဟုထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။

Farm Link Co.,Ltd ကြော်ငြာ

စပါးစိုက်ပျိုးဖို့ ပြင်နေကြပြီလား? ဒါဆို Farm Link ရဲ့ အထူး special product တွေနဲ့ မိတ်ဆက်ပေးလိုက်ပါတယ်.. 👉 Erase (အီရေစ့်) က ပေါင်းပင်တွေကို သေစေရုံတင်မကဘဲ နောက်ထပ် ပေါင်းသတ်ဆေး ထပ်ဖျန်းစရာ မလိုလောက်အောင်ကို ပေါင်းပေါက်ရောက်မှုကို ထိထိရောက်ရောက် ဟန့်တားပေးနိုင်ပါတယ်။ 👉 စမတ်သီးစုံဆိုတာ အပင်တိုင်းအတွက် အဓိကအာဟာရNPK (19:7:8)နဲ့ #ဟူးမစ်အက်စစ်တို့ အချိုးကျ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ကွန်ပေါင်းဓာတ်မြေဩဇာဖြစ်ပါတယ်။ အဓိကအကျိုးကျေးဇူးတွေအနေနဲ့ကတော့ နိုက်ထရိုဂျင် 19%ပါဝင်တဲ့အတွက် ကလိုရိုဖီးလ်ဖွဲ့စည်းမှုကို အားပေးကာ သီးနှံပင်များ၏အရွက်များစိမ်းလန်းသန်စွမ်းပြီး အစာချက်လုပ်မှုအားကောင်းစေပါတယ်။ 👉 ဆလက်ပလက်စ်ဆိုတာ စပါးဆစ်ပိုး (Rice stem borer) ၊ စပါးရွက်လိပ်ပိုး(Rice leaf folder)၊ စပါးငမြောင်တောင်ပိုး( Rice armyworm) စတဲ့ စပါးဖျက်ပိုးတွေကိုလည်း ၇၀%အထိကို ကာကွယ်နှိမ်နင်းနိုင်ပါတယ်။ 👉စပါးနှံတွေ ထွက်လာခါမှ ဂုတ်ကျိုးရောဂါကြောင့် အနှံဖြူပြီး ပျက်စီးသွားတာဟာ တောင်သူတို့အတွက် အကြီးမားဆုံး ဆုံးရှုံးမှုပါပဲ။ ဒီဆုံးရှုံးမှုကို အမြစ်ပြတ် တားဆီးဖို့ဆိုရင် ရှူးဝါး ကိုသာ သတိရလိုက်ပါ။ 👉စပါးခင်းမှာ ရွက်ဖျားဝါပြီး မီးလောင်သလို အကွက်လိုက်ဖြစ်ကာ တဖြည်းဖြည်းခြောက်လိုက်လာပြီဆို အဲ့ဒါကိုဖြုတ်လောင်ခြင်း (hopper burn)လို့ခေါ်ပါတယ်။ မထိန်းချုပ်နိုင်အောင် ဆိုးဆိုးရွားရွာကျရောက်ပါက အထွက်နှုန်းကို ရာနှုန်းပြည့်ထိ ဆုံးရှုံးစေနိုင်တာတာကို ဗိုက်တာဂရိုကိုသာ ထိန်းချုပ်နိုင်တာပါ