မှိုသတ်​ဆေး..နိဒါန်း

အစိမ်း​ရောင်လမ်း အ​မေးအ​ဖြေကဏ္ဍမှာ..မှိုသတ်​ဆေးအ​ကြောင်းနဲ့ မှို​ရောဂါအ​ကြောင်း အ​မေးများလာတာကို သတိထားမိပါတယ်။

• အေအိုင်(ai) ဆိုတာဘာလဲ..ဗျာ။
• အီးစီ၊ အက်စ်စီ၊ ဒဗလျူပီ (EC,SC,WP..)​တွေက တခုနဲ့တခု ဘာကွာခြားလဲ။
• မှို​ရောဂါ​တွေ ဘယ်လိုစတင်ပွားများသလဲ။
• အူးမိုက်ဆိ(Oomycetes)ဆိုတာ ဘာလဲ။ အူးမိုက်ဆိအ​ကြောင်းသိချင်ပါတယ်။
• မှိုသတ်​ဆေး ​အေအိုင်များအ​ကြောင်း ရှင်းပြ​ပေးပါ။
• မှိုအစစ်(true fungi)ဆိုတာ ဘယ်လိုမှိုမျိုးလဲ။

စသဖြင့်..စသဖြင့်..သိလိုရာ ​မေးထားကြတာ ​တွေ့ရပါတယ်။

မေးခွန်းကို ကြည့်လိုက်တာနဲ့ ​တောင်သူ​တွေမှာ မှို​ရောဂါရဲ့ အထုအ​ထောင်း ဘယ်​လောက်ခံခဲ့ရပြီး ဒီမှို​ရောဂါအ​ကြောင်း ဘယ်​လောက်စိတ်ဝင်စား​နေကြသလဲဆိုတာ  ​ပေါ်လွင်ပါတယ်။

ဒါ​ကြောင့်လည်း မှိုသတ်​ဆေးအ​ကြောင်း အ​ခြေခံနိဒါန်း​လေးကို အစပျိုး​ပေးရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

​အေအိုင်(ai) ဆိုတာဘာလဲ

ai​ ဆိုတာ( active ingredient) - မြန်မာလို(အစွမ်းရှိ အာနိသင်ပစ္စည်း)ပါ။

(ပိုးသတ်​ဆေး၊ မှိုသတ်​ဆေး၊​ ပေါင်းသတ်​ဆေး တမျိုးမျိုးထဲမှာပါဝင်တဲ့ အစွမ်းရှိအာနိသင်ပစ္စည်း)

ဥပမာ။    ။​အေဇို မှိုသတ်​ဆေးရဲ့ ai သည် (azoxystrobin 25%SC) ဖြစ်ပါတယ်။

​​ဆေးဖော်မြူလာဆိုတာ = အစွမ်းရှိပစ္စည်း+ ​ရော​နှောပစ္စည်း ပေါင်းထားရတာဖြစ်ပါတယ်။

Formula  =  (active ingredient) +( inert ingredient)

Inert ingredient(​ရော​နှောပစ္စည်း)

• ​ဆေးတမျိုးတိုင်းမှာ အစွမ်းရှိပစ္စည်း(ai)နဲ့ အစွမ်းမဲ့ပစ္စည်း(inert ingredient) ၂ မျိုး​ပေါင်းစပ်ရပါတယ်။
• ​ရေ​ဖျော်တဲ့အခါမှာ ​ပျော်ဝင်မှု၊ ကိုင်တွယ်အသုံးပြုမှုလွယ်ကူ​အောင် ထည့်​ပေးရတာပါ။

(များ​သောအားဖြင့် ​ဆေး​တွေမှာပါဝင်တဲ့ပစ္စည်းဟာ ai ပါဝင်မှုထက် inert ပါဝင်မှုက ပိုများပါတယ်။ အေအိုင်တူပါလျက်နဲ့ အာနိသင် /​စျေးနှုန်းကွာခြားရခြင်းဟာ inert အ​ပေါ်မှာ အများကြီးမူတည်ပါတယ်)

ဒီ​နေရာမှာ ​ရှေ့ဆက်မ​ဆွေး​နွေး​သေးဘဲ  မှိုသတ်​ဆေး​တွေရဲ့ အာနိသင်နဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံအ​ပေါ်မူတည်ပြီး အမျိုးအစားခွဲကြည့်ကြရ​အောင်။

၁။ ထိ​သေအာနိသင် မှိုသတ်​ဆေးများ (Contant action fungicides)

ထိ​သေမှိုသတ်​ဆေးများကို *မှို​ရောဂါကာကွယ်​ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြပါတယ်။

အရွက်​ပေါ်နဲ့ အပင်အစိတ်အပိုင်းအားလုံး​ပေါ်မှာ ထိ​သေ​ဆေးရှိ​နေရင် ကျ​ရောက်လာမယ့် မှိုစပိုး​တွေကို မကြီးထွားနိုင်​အောင် ကာကွယ်နှိမ်နင်း​ပေးနိုင်ပါတယ်။ (အပင်ရဲ့ အတွင်းပိုင်းထဲမှာ ​ရောက်သွားတဲ့ မှို​ရောဂါ​တွေကို မသတ်နိုင်ပါ။ မဝင်​ရောက်နိုင်​အောင် တား​ဆီးပေးနိုင်ပါတယ်)

ဥပမာ..(ထိ​သေ/ကာကွယ်​ဆေးများ)

• မန်ကိုဇက်(mancozeb)
• မင်းနက် (maneb)
• ဇင်းနက် (zineb)
• ကက်ပ်တန်(captan)
• သိုင်ရမ် (thiran)
• ကလိုရိုသာလို​နေး(chlorothalonil)
• သိုင်အိုဖနိတ်မီသိုင်း(thiophanate methyl)
• မက်တီရမ်  (metiram)
• ဆာလဖာ  (sulphur)
• ကော့ပါး  (copper )
• ကော့ပါးဟို​က်ဒြောဆိုဒ်(Copper hydroxide)
• ကော့ပါး​အောက်ဆီကလိုရိုဒ်(copper oxychloride)
• ပရိုပီးနက်(propineb)

(သီးနှံအ​ပေါ်မူတည်ပြီး မှို​ရောဂါမကျ​ရောက်​အောင် ကာကွယ်ရန်အတွက် အရင်ဦးဆုံး ဖျန်း​ပေးရမဲ့ ​မှိုသတ်ဆေးအေအိုင်​တွေဖြစ်ပါတယ်။)

၂။ ပင်လုံးပြန့်အာနိသင် မှို​ဆေးများ (Systemic action  fungicides)

ပင်လုံးပြန့်/ရွက်တွင်းပြန့်(systemic or local systemic) မှိုသတ်​ဆေးများကို​တော့ ကာကွယ်​ဆေး/ကုသ​ဆေး ၂ မျိုးလုံး အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ (သို့သော်  ဘာ​ရောဂါမှ မရှိ​သေးခင်၊ပင်လုံးပြန့်အုပ်စုမှိုသတ်​ဆေး မဖျန်းသင့်ပါ။ အမှန်တကယ်​ရောဂါဝင်​ရောက်လာရင် ဆေးယဉ်ပါးနိုင်ပါတယ်)

ဥပမာ- ပင်လုံးပြန့်မှိုသတ်​ဆေးများ

• ကာဗင်ဒါဇင်(carbendazin)
• ပရိုပီကိုနာဇိုး(propinaconazole)
• ဒိုင်ဖန်နိုကိုနာဇိုး(difenoconazole) (..ဇိုး.အုပ်စုများ)
• အဇိုဇီစထရိုဘင် (azoxystrobin)
• မက်တလက်ဇီး(metalaxyle)
• ဆိုင်​မောက်ဇ​နေးလ် (cymoxanil)
• အိုင်ပရိုဒီရုန်း (iprodione) (Local systemic)

... စသည့်  ပင်လုံးပြန့်/ရွက်တွင်းပြန့် မှိုသတ်​ဆေးများသည် အပင်အစိတ်အပိုင်းများကို ​ဆေးထိတဲ့​နေရာမှ ​ရေ​ကြောစည်း(xylum)ထဲ​ ရောက်ရှိကာ အထက်သို့ပျံ့နှံ့ပါတယ်။ (အထက်မှ ​အောက်သို့မပြန့်ပါ။)

၃။ အထက်​အောက်ပြန့် မှိုသတ်​ဆေး(True systemic fungicide)

အပင်​အ​ပေါ်ပိုင်းဖျန်းမိရုံနဲ့ အမြစ်အစိတ်အပိုင်းအထိ ( amphimobile translocation )​ရွေ့လျားပျံ့နှံ့နိုင်​သော မှိုသတ်ဆေးအုပ်စုဖြစ်ပါတယ်။

မမြင်နိုင်တဲ့ ​မြေကြီး​အောက်ပိုင်း၊ အမြစ်ဇုန်/ဥ..စသည့် ​အောက်ပိုင်း​ရောဂါများကို ကုစားရာတွင် အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

ဥပမာ - ထက်​အောက်ပြန့်မှို​ဆေးများ

• ဖို့စတိုင်းအလူမီနီယံ  (fosetyle alluminium)
• ဖော့စ​ဖောရစ်အက်ဆစ်(phospohrus acid)

ဒီတပတ်​တော့..နိဒါန်း​လောက်ပဲ​ပေါ့..

​နောက်တပတ်မှာ..​​ဖော်မြူ​လေးရှင်း အပိုင်း​တွေကိုစိတ်ဝင်စားရင်..ဆက်​ဆွေး​နွေးကြတာ​ပေါ့...

စေတနာများစွာဖြင့်..

ဒို့ဦး​လေး

ဆောင်းပါးများ/သတင်းများ ပြန်လည်ကူးယူဖော်ပြလိုပါက "အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်" ဟုထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။